سوره بقره — آیه 246

معانی واژگان:

• مَلَإ: اشراف و بزرگان قوم
• ابْعَثْ: برگزین و تعیین کن
• کُتِبَ: واجب و فرض شد
• عَسَیْتُمْ: شاید شما، امید است که شما (در اینجا به معنای توقع و ترس از نافرمانی است)
• تَوَلَّوْا: روی گرداندند و پشت کردند

تفسیر آیه:

آیا از داستان شگفتانگیز اشراف و بزرگان بنیاسرائیل پس از زمان حضرت موسی علیهالسلام آگاه نشدهای؟ هنگامی که به پیامبر خود گفتند: «پادشاهی برای ما برگزین تا زیر فرمان او در راه خدا بجنگیم.» پیامبرشان در پاسخ به آنان گفت: «آیا احتمال نمیدهید که اگر جهاد بر شما واجب شود، از جنگیدن سر باز زنید و به وعده خود وفا نکنید؟» آنان با شگفتی و انکار گفتند: «چرا در راه خدا نجنگیم، در حالی که دشمنان ما را از خانه و کاشانهمان بیرون راندهاند و فرزندانمان را از ما گرفته و به اسارت بردهاند؟» اما هنگامی که خداوند جهاد را بر آنان واجب کرد، جز اندکی از ایشان که بر عهد خود استوار ماندند، همگی از جنگ روی گرداندند و فرار کردند. و خداوند به حال ستمکارانی که پیمان شکستند و از فرمان او سرپیچی کردند، داناست و کیفرشان خواهد داد.

فواید و درسهای آیه:

1. آزمون الهی در واجبات: گاهی انسان با شور و اشتیاق وعدههایی میدهد، اما هنگام عمل و مواجهه با سختیها، سستی نشان میدهد. این آیه به ما میآموزد که پیش از وعده دادن، توانایی و صداقت خود را بسنجیم و در انجام فرمانهای الهی، استوار و پایدار باشیم.
2. اهمیت جهاد و دفاع: جهاد در راه خدا و دفاع از کیان اسلامی، از والاترین اعمال است و ترک آن در برابر ظلم و ستم، خیانت به ارزشهای الهی و انسانی است. مسلمانان باید همواره آماده دفاع از دین، وطن و ناموس خود باشند.
3. نفاق و ضعف ایمان: رویگردانی از فرمان خدا پس از اصرار بر آن، نشانه ضعف ایمان و نفاق درونی است. مؤمن واقعی کسی است که در میدان عمل، ثابتقدم باشد و وعدههایش را با عمل خویش محقق سازد.
4. علم الهی بر نیتها: خداوند از همه نیتها و اعمال بندگان آگاه است و هیچ چیز از علم او پنهان نمیماند. این آیه هشداری است برای کسانی که در ظاهر ادعای ایمان میکنند اما در عمل از فرمان خدا سرپیچی مینمایند.
5. عبرت از گذشتگان: داستان بنیاسرائیل برای ما مسلمانان درس عبرت است تا مبادا مانند آنان، در برابر فرمانهای الهی سستی کنیم و به عهد خود با خدا وفادار نمانیم.