سوره بقره — آیه 247

معانی کلمات:

• بَعَثَ: برگزید و مأمور کرد.
• أَنَّى: چگونه و از کجا.
• أَحَقُّ: سزاوارتر.
• سَعَةً مِنَ الْمَالِ: توانگری و فراوانی مال.
• اصْطَفَاهُ: او را برگزید و انتخاب کرد.
• بَسْطَةً: گستردگی و فزونی.
• وَاسِعٌ: دارای فضل و بخشش فراوان.

تفسیر آیه:

پیامبر آنان (اشموئیل) به بنیاسرائیل گفت: خداوند طالوت را برای شما به پادشاهی برگزیده است تا فرماندهی شما را در جنگ با دشمن بر عهده گیرد. اما اشراف و بزرگان بنیاسرائيل با تعجب و اعتراض گفتند: چگونه او بر ما پادشاهی کند، در حالی که ما به پادشاهی از او سزاوارتریم؟ او نه از خاندان پادشاهی است و نه از خاندان پیامبری، و نه مال و ثروتی دارد که بتواند با آن امور مملکت را سامان دهد. پیامبرشان در پاسخ فرمود: خداوند او را بر شما برگزیده است، زیرا او به بندگانش داناتر است و او را در دانش (بهویژه دانش جنگ و تدبیر) و نیروی جسمانی بر شما فزونی بخشیده است. پادشاهی تنها به حسب و نسب یا ثروت نیست، بلکه اراده و حکمت خداست که آن را به هر کس بخواهد میبخشد. و خداوند فضلش گسترده و به شایستگی بندگان داناست.

فواید و پیامهای آیه:

• معیارهای الهی برای انتخاب رهبر با معیارهای بشری تفاوت دارد؛ خداوند به ظاهر و ثروت نمینگرد، بلکه به علم، توانایی و شایستگی مینگرد.
• اعتراض به فرمان خداوند و پیامبرش نشانه ضعف ایمان است؛ مؤمن باید تسلیم حکمت الهی باشد، حتی اگر آن را درک نکند.
• علم و قدرت جسمانی دو ابزار مهم برای رهبری و جهاد در راه خداست و خداوند به هر که بخواهد عطا میکند.
• پادشاهی و حکومت امانتی الهی است و خداوند آن را به هر کس شایسته بداند میبخشد، نه بر اساس خواستههای قومی و قبیلهای.
• این آیه به ما میآموزد که در انتخاب مسئولان و رهبران، شایستگی علمی و عملی را بر ثروت و نسب مقدم بداریم.