بقرہ سۈرىسى — ئايەت 259

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• خَاوِيَةٌ: قۇرۇپ قالغان، ۋەيرانە بولغان، ئىچىدە ھېچ كىشى قالمىغان.
• عُرُوشِهَا: ئۇنىڭ تۆمۈرلىرى ۋە ئۆگزىلىرى.
• أَنَّىٰ: قانداق، قانداقچە دېگەن مەنىدە.
• يُحْيِي: تىرىلدۈرىدۇ، ھاياتلىق بېرىدۇ.
• فَأَمَاتَهُ: ئاللاھ ئۇنى ئۆلۈمگە ئېلىپ بارغان، يەنى ئۆلۈم ھالىتىدە قالدۇرغان.
• بَعَثَهُ: ئۇنى تىرىلدۈرگەن، قايتا ھاياتلىق بەرگەن.
• لَبِثْتَ: قانچە ۋاقىت قالدىڭ، قانچە ۋاقىت تۇردۇڭ.
• لَمْ يَتَسَنَّهْ: ئۆزگەرمىگەن، بۇزۇلمىغان، ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشى بىلەن ئەسكىرمىگەن.
• نُنشِزُهَا: ئۇنى كۆتۈرىمىز، بىر-بىرىگە ئۇلايمىز ۋە تىكلىتىمىز.
• نَكْسُوهَا لَحْمًا: ئۇنىڭغا گۆش كىيدۈرىمىز، يەنى گۆش بىلەن قاپلايمىز.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت ئاللاھ تەعالانىڭ قۇدرىتىنى ۋە ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلدۈرۈش ھەقىقىتىنى ئىسپاتلايدىغان ئىبرەتلىك بىر ۋەقەنى بايان قىلىدۇ. ئاللاھ تەعالا پەيغەمبەرگە (ئۇنىڭغا ئاللاھنىڭ دۇرۇدى ۋە سالامى بولسۇن) شۇنداق دەيدۇ: ياكى سەن بىر ۋەيرانە بولغان شەھەرنىڭ ئۈستىدىن ئۆتكەن كىشىنىڭ ھالىنى كۆرمىدىڭمۇ؟ ئۇ شەھەرنىڭ ئۆگزىلىرى ئۈستىگە يىقىلغان، تاملىرى قۇلاپ، ئاھالىسى ھالاك بولۇپ، تامامەن خارابە ھالغا كەلگەن ئىدى. ئۇ كىشى بۇ ھالنى كۆرۈپ، ھەيرانلىق بىلەن: «ئاللاھ بۇ شەھەرنى ئۆلگەندىن كېيىن قانداق تىرىلدۈرىدۇ؟» دەپ سورىدى. بۇ سۆز ئۇنىڭ شەك قىلغانلىقى ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە بولغان ھەيرانلىقى ۋە تەئەججۈبى ئىدى.

شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ تەعالا ئۇنى ئۆلۈمگە ئېلىپ، يۈز يىل مۇددەت ئۆلۈك ھالەتتە قالدۇردى. ئاندىن ئۇنى قايتا تىرىلدۈردى ۋە ئۇنىڭدىن: «قانچە ۋاقىت قالدىڭ؟» دەپ سورىدى. ئۇ: «بىر كۈن ياكى بىر كۈننىڭ بىر قىسمى قالدىم» دەپ جاۋاب بەردى. چۈنكى ئۇ ئۆلگەن ۋاقىتتا كۈننىڭ باشلىنىشىدا ئىدى، تىرىلگەندە كۈننىڭ ئاخىرىدا ئىدى، شۇڭا ئۇ ئازغىنا ۋاقىت قالدىم دەپ ئويلىدى. ئاللاھ تەعالا ئۇنىڭغا: «ياق، سەن يۈز يىل تامام قالدىڭ» دەپ خەۋەر بەردى.

ئاندىن ئاللاھ تەعالا ئۇنىڭغا ئۆزىنىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىش ئۈچۈن: «ئەمدى يېمەكلىكىڭگە ۋە ئىچىملىكىڭگە قارا، ئۇ يۈز يىل ئۆتكەن بولسىمۇ ھېچ ئۆزگەرمىگەن، بۇزۇلمىغان. ئېشەكىڭگە قارا، ئۇ قانداق تىرىلدۈرۈلگەن؟ سېنى ئىنسانلار ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان بىر ئالامەت قىلىش ئۈچۈن بۇنداق قىلدۇق. ئۇستىخانلارغا قارا، ئۇلارنى قانداق بىر-بىرىگە ئۇلاپ، تىكلىتىپ، ئاندىن گۆش بىلەن قاپلايمىز ۋە جان بېرىمىز» دەپ بۇيرۇدى.

ئۇ كىشى بۇ ھەقىقەتلەرنى ئۆز كۆزى بىلەن كۆرگەندە، ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى ھەقىقىي چۈشەندى ۋە: «مەن ئاللاھنىڭ ھەر بىر نەرسىگە قادىر ئىكەنلىكىنى بىلدىم» دەپ ئېتىراپ قىلدى. بۇ ۋەقە ئۇنىڭ ئۈچۈن ۋە باشقا ئىنسانلار ئۈچۈن ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنىڭ ھەقىقەت ئىكەنلىكىگە روشەن دەلىل بولدى.

3) دەۋەت ۋە ئىبرەت:

ئەي مۇسۇلمان قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە ئاللاھ تەعالانىڭ قۇدرىتىنىڭ چەكسىز ئىكەنلىكىنى ۋە ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنىڭ ھەقىقەت ئىكەنلىكىنى ئۆگىتىدۇ. ئاللاھ تەعالا بىر ئىنساننى يۈز يىل ئۆلۈك ھالەتتە قالدۇرۇپ، ئاندىن ئۇنىڭ يېمەكلىكى ۋە ئىچىملىكىنى ھېچ ئۆزگەرمەي ساقلاپ، ئېشىكىنى تىرىلدۈرۈپ، ئۇنىڭغا ئۆز قۇدرىتىنى كۆرسەتتى. بۇ ۋەقە بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاللاھ ھەر قانداق نەرسىگە قادىر، ھېچ نەرسە ئۇنىڭغا قىيىن ئەمەس. شۇڭا بىز ھەر ۋاقىت ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىپ، ئۇنىڭ رەھمىتى ۋە قۇدرىتىگە ئىشىنىشىمىز، ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشكە ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئىمان كەلتۈرۈشىمىز كېرەك. ئاللاھ تەعالا بىزنى ھەقىقەتنى چۈشىنىپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىغانلاردىن قىلسۇن.