بقرہ سۈرىسى — ئايەت 258

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• حَاجَّ: جىدەللەشتى، مۇنازىرە قىلدى، خۇسۇمەت قىلدى.
• آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ: ئاللاھ ئۇنىغا پادىشاھلىقنى بەردى.
• بُهِتَ: ھەيران قالدى، تەڭتۇش بولۇپ قالدى، ئىسپاتلىيالماي قالدى.
• الظَّالِمِينَ: زالىملار، ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچىلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! سەن ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەن ۋە ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بىلەن ئۇنىڭ پەرۋەردىگارى ھەققىدە جىدەللەشكەن ئادەمنىڭ ھەيران قالارلىق ھالىنى كۆرمىدىڭمۇ؟ ئۇ ئادەم ئاللاھ تەرىپىدىن پادىشاھلىق بېرىلگەنلىكى ئۈچۈن تەكەببۇرلۇق قىلىپ، ھەقتىن يۈز ئۆرۈدى. ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭغا: «مېنىڭ پەرۋەردىگارىم ھايات بېرىدۇ ۋە ئۆلۈم بېرىدۇ» دېگەندە، ئۇ: «مەنمۇ ھايات بېرىمەن ۋە ئۆلۈم بېرىمەن» دەپ، بىر ئادەمنى ئۆلتۈرۈپ، يەنە بىر ئادەمنى قويۇپ بېرىش ئارقىلىق ئۆزىنىڭمۇ شۇنداق قىلالايدىغانلىقىنى دەۋا قىلدى. ئاندىن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭغا تېخىمۇ ئېنىق ۋە كۈچلۈك دەلىل كەلتۈرۈپ: «ئاللاھ قۇياشنى شەرق تەرەپتىن چىقىرىدۇ، ئەگەر سەن راستچىل بولساڭ، قۇياشنى غەرب تەرەپتىن چىقارغىن» دېدى. شۇ ۋاقىتتا كاپىر بولغان ئۇ ئادەم ھەيران قېلىپ، ھېچقانداق جاۋاب بېرەلمەي قالدى. ئاللاھ زالىم قەۋمنى ھەق يولىغا يېتەكلىمەيدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقەت ئالدىدا تەكەببۇرلۇق قىلىش ۋە جىدەللىشىش ئادەمنى ھەقىقەتتىن يىراقلاشتۇرىدۇ. ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ پەرۋەردىگارىغا بولغان ئىشەنچى ۋە ئۇنىڭ دەلىللىرىنىڭ كۈچلۈكلۈكى بىز ئۈچۈن ئۈلگىدۇر. ئاللاھ تائالا ھەقىقەتنى ئىزدىگەن ۋە ئۇنىڭغا ئىمان كەلتۈرگەن كىشىلەرنى ھەرگىز يولدىن قالدۇرمايدۇ. ئەگەر بىز ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە ئىشەنسەك، ئۇنىڭ بىزگە بەرگەن نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلساق، ھەقىقەت يولىدا مۇستەھكەم تۇرساق، ئاللاھ بىزنى ھەر ئىككى دۇنيادا ئۇتۇشقا ئېرىشتۈرىدۇ.