Nur surəsi — Ayə 35

1) Bəzi kəlmələrin mənası:

• مِشْكَاة (mişkət): Divarda olan, arxa tərəfə keçməyən kiçik pəncərə və ya oyuq. İçinə çıraq qoyulur ki, işıq dağılmasın, bir yerə toplansın.
• مِصْبَاح (misbah): Böyük çıraq, işıq verən lampa.
• زُجَاجَة (zücacə): Şüşə, qəndil. Çırağın içində yandığı şüşə qab.
• كَوْكَبٌ دُرِّيّ (kəvkəbün dürri): İnci kimi parlaq, çox işıqlı ulduz.
• يُوقَدُ (yuqadü): Yandırılır, alovlandırılır.
• شَجَرَةٍ مُّبَارَكَةٍ (şəcərətin mübarəkə): Bərəkətli, faydası çox olan ağac.
• زَيْتُونَةٍ (zeytunə): Zeytun ağacı.
• لَّا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍ (la şərqiyyətin və la ğərbiyyə): Nə yalnız şərqə baxan, nə də yalnız qərbə baxan. Yəni günəşin bütün günü vurmadığı, həm səhər, həm axşam işıq alan, ortada yerləşən ağac.
• نُّورٌ عَلَىٰ نُورٍ (nurun ala nur): İşıq üstünə işıq.

2) Ayənin təfsiri:

Allah buyurur ki, O, göylərin və yerin nurudur. Yəni göylərdə və yerdə hər şeyi idarə edən, onların sakinlərini doğru yola yönəldən Odur. Onun nuru olmasaydı, hər yer zülmətə qərq olardı. Allahın hidayət nuru — iman və Quran — möminin qəlbində elə bir misala bənzəyir: sanki divarda arxa tərəfə keçməyən bir oyuq var, içində böyük bir çıraq qoyulub. Bu çıraq şüşə qabın içindədir. Şüşə o qədər saf və parlaqdır ki, sanki incə kimi parlayan bir ulduzdur. Çıraq bərəkətli bir ağacın — zeytun ağacının — yağı ilə yandırılır. Bu ağac nə yalnız şərqdə, nə də yalnız qərbdədir; günəşin işığı ona hər tərəfdən yetişir, yağı ən saf və ən keyfiyyətli olur. Elə safdır ki, ona od toxunmasa belə, az qalır özü işıq versin. Od ona toxunduqda isə işıq üstünə işıq olur — şüşənin parlaqlığı bir işıq, çırağın alovu bir işıq. Bu misal möminin qəlbindəki hidayəti göstərir: qəlb iman və Quran nuru ilə işıqlanır, elə parlayır ki, sanki öz-özünə haqqı tanıyır. Lakin bütün bunlar Allahın istəyi ilə olur. Allah istədiyi qulunu Öz nuruna — İslam dininə — yönəldir. Allah insanlara bu cür misallar çəkir ki, onlar düşünüb anlasınlar. Allah hər şeyi bilir, heç bir şey Ondan gizli qalmaz.

3) Dəvət və təşviq:

Bu ayə bizə göstərir ki, həqiqi işıq yalnız Allahdandır. İnsan öz gücünə arxalanıb doğru yolu tapa bilməz; qəlbi nurlandıran, onu imanla işıqlandıran yalnız Uca Allahdır. Görün necə gözəl bir misal çəkilir: saf şüşə, parlaq ulduz, mübarək zeytun yağı, işıq üstünə işıq... Bu, imanın qəlbdə necə parladığını göstərir. Kim Allahın nuruna — Quranın hidayətinə — üz tutsa, onun qəlbi də belə işıqlanar. Allahın kəlamı elə bir nurdur ki, onu qəlbə qoyan kəs zülmətdə qalmaz, yolunu azmaz. Gəlin bu nurdan bəhrələnək, Quranı oxuyaq, ürəyimizi onunla işıqlandıraq. Allahın bizə verdiyi bu misallar üzərində düşünək və şükür edək ki, bizi hidayət nuruna yönəldən Rəbbimiz var. Allah hər şeyi bilir və Onun elmi hər şeyi əhatə edir.