Аль-Анкабут сүрәсе — Аять 8

Сүзләрнең мәгънәләре:

• ۖ وَصَّيْنَا – Без өндердек, әмер бирдек.
• حُسْنًا – яхшылык белән, изгелек белән мөгамәлә итүне.
• جَاهَدَاكَ – икесе дә (әти-әниең) көч куеп тырышсалар, бәхәсләшеп таләп итсәләр.
• لِتُشْرِكَ بِي – Миңа ширек китерүең өчен (Миңа тиңдәш кушуыңны таләп итсәләр).
• مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ – ул нәрсә турында синдә белем юк (Аллаһның ширеге булуы хакында һичкемдә дәлил юк).
• فَلَا تُطِعْهُمَا – аларга бу эштә буйсынма.
• مَرْجِعُكُمْ – сезнең кайту урыныгыз (Минем хозурыма).
• فَأُنَبِّئُكُم – Мин сезгә хәбәр бирермен (сөйләрмен).

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә кешегә әти-әнисенә карата изгелек кылуны, аларга яхшы мөгамәлә итүне, сүздә һәм гамәлдә хөрмәт күрсәтүне ныклы рәвештә әмер итте. Бу – Ислам диненең мөһим нигезләреннән берсе. Ләкин шунысы мөһим: әгәр әти-әни кешене Аллаһуга ширек китерүгә (Аллаһка тиңдәш кушуга) өндәсәләр, яки аны гөнаһлы эшкә этәрсәләр, бу очракта аларга буйсыну дөрес түгел. Чөнки Аллаһуга гөнаһлы эшләрдә беркемгә дә буйсынырга ярамый. Әти-әнинең имансызлыкка өндәве – ул аларның наданлыгы, чөнки Аллаһның ширеге булуы хакында һичбер дәлил юк.

Бу хакта сәхабә Сәгъд ибн Әби Вәккасның әнисе мисалы билгеле: ул улының Исламнан кайтуын таләп итеп, ашау-эчүдән баш тарткан иде. Ләкин Сәгъд аңа буйсынмады, чөнки Аллаһуга гөнаһта буйсыну юк.

Аять ахырында Аллаһы Тәгалә безнең барыбызның да ахыр чиктә Аңа кайтачагыбызны, кыямәт көнендә һәркемнең эшләренә – яхшысына да, яманына да – тулы хисап биреп, тиешле җәза алачагын искәртә. Ул көнне һәркем үзенең гамәлләрен күрер.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Әти-әнигә изгелек кылу – Аллаһы Тәгаләнең бөек әмере, ул гыйбадәтләрдән соң иң олы бурычларның берсе.
2. Әти-әнигә буйсынуның чиге бар: алар Аллаһуга гөнаһлы эшкә өндәсәләр, аларга буйсынмыйбыз, ләкин алар белән яхшы мөгамәлә итүне дәвам итәбез.
3. Диндә беркемгә дә – хәтта әти-әнигә дә – Аллаһуга каршы килгән эштә итагать юк.
4. Кыямәт көнендә һәркем үз эшләре өчен җавап бирәчәк, шуңа күрә бу дөньяда гамәлләребезне уйлап эшләргә кирәк.
5. Әти-әни дингә каршы килсәләр дә, аларга карата мәрхәмәтлелекне өзмибез, ләкин диндә нык торабыз – бу – бөек тәүхид (Аллаһның берлеге) принцибы.