Ənkəbut surəsi — Ayə 8

Sözlərin izahı:

• وَوَصَّيْنَا (və vassəyna): Biz tapşırdıq, əmr etdik, tövsiyə etdik.
• الْإِنسَانَ (əl-insan): İnsan — burada bütün bəşər nəzərdə tutulur.
• بِوَالِدَيْهِ (bi-validayhi): Onun ata-anasına.
• حُسْنًا (husnən): Yaxşılıq, gözəllik, ehsan — yəni yaxşı rəftar etməyi.
• جَاهَدَاكَ (cahədakə): Səni məcbur etməyə çalışsalar, səy göstərsələr.
• لِتُشْرِكَ (li-tuşrikə): Şərik qoşasan.
• مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ (ma laysə ləkə bihi ilm): Haqqında heç bir elmin olmayan — yəni əslində olmayan, əsassız olan.
• فَلَا تُطِعْهُمَا (fəla tuti'huma): Onlara itaət etmə, boyun əymə.
• إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ (iləyyə mərciukum): Qayıdışınız yalnız Mənədir.
• فَأُنَبِّئُكُم (fə-unəbbiukum): Sizə xəbər verəcəyəm, bildirəcəyəm.
• بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ (bima kuntum tə'məlun): Nə işlər görürdünüzsə.

Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə insana ata-anasına yaxşılıq etməyi, onlara gözəl rəftar göstərməyi əmr edir. Bu, sözdə də, əməldə də özünü büruzə verməlidir — onlara hörmət etmək, qayğı göstərmək, ehtiyaclarını qarşılamaq, qəlblərini sevindirmək. Ata-ana haqqı İslamda elə böyükdür ki, Allah Öz haqqından sonra məhz onların haqqını xatırladır. Bu, hər bir möminin qəlbində ata-ana sevgisinin və onlara xidmətin nə qədər müqəddəs olduğunu göstərir.

Lakin bu itaət və yaxşılıq qeyri-məhdud deyil. Əgər ata-ana övladını Allaha şərik qoşmağa — yəni Allaha heç bir əsası olmayan bir şəriki qoşmağa məcbur etməyə çalışsalar, onlara bu işdə boyun əymək olmaz. Çünki yaradana itaətsizlik yolu ilə yaradılmışa itaət yoxdur. Bu, İslamın ən əsas prinsipidir: tövhid — Allahın birliyi hər şeydən üstündür. Ata-ana sevgisi nə qədər böyük olsa da, Allahın haqqı ondan da böyükdür.

Bu ayə həm də bizə öyrədir ki, iman yolu bəzən çətin sınaqlardan keçir. İnsan ən yaxın bildiyi insanların — ata-anasının belə — haqqa qarşı çıxması ilə üzləşə bilər. Belə anda mömin qəlbini sarsıtmamalı, Allahın əmrinə sadiq qalmalıdır. Axı hamımızın qayıdışı yalnız Allaha olacaq. O gün heç bir ata-ana övladına, övlad da ata-anasına fayda verə bilməyəcək. Hər kəs etdiyi əməllərin qarşılığını alacaq.

Bu ayə bizə həm də ata-anaya yaxşılığın nə qədər böyük savab olduğunu xatırladır. Onlara qayğı göstərmək, onların duasını almaq — bu, Cənnətə aparan yollardan biridir. Gəlin bu ayənin nuru ilə ata-analarımıza daha çox yaxşılıq edək, onların qədrini bilək. Və eyni zamanda, haqq yolunda möhkəm dayanaq — çünki həqiqi sevgi, Allaha olan sevgidir və O, hər şeydən üstündür.