Аль-Анкабут сүресі — Аят 8

1. Сөздердің мағынасы:

• وَوَصَّيْنَا: Бұйырдық, өсиет еттік.
• الْإِنسَانَ: Адам баласы.
• بِوَالِدَيْهِ: Оның ата-анасына.
• حُسْنًا: Жақсылықпен, ізгілікпен қарауды.
• جَاهَدَاكَ: Екеуі саған қысым жасап, күштесе.
• لِتُشْرِكَ بِي: Менімен серік қосуың үшін.
• مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ: Сенде ол туралы ешбір дәлел жоқ нәрсені.
• فَلَا تُطِعْهُمَا: Онда оларға бағынба.
• إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ: Сендердің қайтатын жерлерің — Маған.
• فَأُنَبِّئُكُم: Сонда Мен сендерге хабарлаймын.
• بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ: Істеп жүрген амалдарыңды.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала адам баласына ата-анасына жақсылық жасауды, оларға ізгілікпен қарауды, сөзбен де, іспен де қамқорлық көрсетуді бұйырды. Бұл — үлкен парыздардың бірі. Ата-анаға құрмет көрсету, олардың қажеттіліктерін өтеу, оларға мейірімді болу — Исламның негізгі талаптарының бірі.

Алайда, егер ата-ана баласын Аллаһқа серік қосуға, яғни ширкке шақырып, оған қысым жасаса, онда оларға бұл істе бағынбау керек. Себебі Жаратушыға қарсы келетін істе жаратылғанға бағынуға болмайды. Бұл жерде ата-анаға құрмет пен Аллаһқа бағыну арасындағы басымдық көрсетіліп тұр: Аллаһқа бағыну әрқашан бірінші орында.

Аятта «сенде ол туралы ешбір дәлел жоқ» деп айтылуы — ширктің негізсіз, дәлелсіз екенін, ақылға да, шариғатқа да сыймайтынын білдіреді. Адамның Аллаһтан басқаға құлшылық етуіне ешқандай негіз жоқ.

Содан кейін Аллаһ: «Сендердің қайтатын жерлерің — Маған» дейді. Яғни қиямет күні барлығы Аллаһтың алдына жиналады. Сол күні Аллаһ әркімнің не істегенін хабарлап, оған лайықты жазасын немесе сыйын береді. Бұл — адамды жауапкершілікке шақыратын, ойландыратын ескерту.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Ата-анаға жақсылық жасау — Исламдағы ең құрметті амалдардың бірі. Бұл амал адамды жәннатқа жақындатады.
• Ислам діні ата-ананы сыйлауды әрі қамқорлықты бұйырады, бірақ Жаратушыға қарсы келетін істе ешкімге бағынбау керектігін үйретеді. Бұл — әділдік пен тепе-теңдік діні.
• Ширк — ең үлкен күнә. Ол дәлелсіз, негізсіз. Аллаһтан басқаға құлшылық ету адамды адасушылыққа апарады.
• Қиямет күні әркім өз амалына жауап береді. Бұл — адамды жақсылыққа ұмтылдырып, жамандықтан тыйылатын үлкен себеп.
• Ислам — ата-ананы да, баланы да құрметтейтін, әркімге өз орнын беретін, мейірім мен әділеттілікке негізделген дін. Бұл аят адамды Исламның ізгіліктеріне, ата-анаға құрметке және Аллаһқа шынайы бағынуға шақырады.