مائدہ سۈرىسى — ئايەت 64

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• مَغْلُولَةٌ: باغلانغان، چەكلەنگەن، تۇتۇق دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە يەھۇدىيلارنىڭ ئاللاھنىڭ رىزق بېرىش قۇدرىتىنى چەكلەنگەن دەپ سۆزلىگەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ.
• غُلَّتْ: باغلانسۇن، چەكلەنسۇن دېگەن مەنىدە بولۇپ، قارغىش ۋە رەھمەتتىن قوغىلىش مەنىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
• مَبْسُوطَتَانِ: ئوچۇق، كەڭ، سېخىي دېگەن مەنىدە. ئاللاھنىڭ ئىككى قولىنىڭ ئوچۇق ئىكەنلىكى، يەنى ئاللاھنىڭ سېخىيلىقى ۋە بېرىشچانلىقىنى ئىپادىلەيدۇ.
• طُغْيَانًا: ھەددىدىن ئېشىش، تەكەببۇرلۇق قىلىش، زۇلۇم قىلىش دېگەن مەنىدە.
• الْبَغْضَاءَ: ئۆچمەنلىك، نەپرەت دېگەن مەنىدە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە يەھۇدىيلارنىڭ بىر قىسىم يامان سۆزلىرىنى ۋە ئۇلارنىڭ بۇزغۇنچىلىقىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار ئاللاھنىڭ رىزق بېرىش قۇدرىتىنى چەكلەنگەن دەپ سۆزلىگەن، يەنى ئاللاھ بىزگە رىزق بەرمەيۋاتىدۇ، ئۇنىڭ قولى باغلانغان دەپ قارىغان. بۇ ئۇلارنىڭ ئاللاھقا بولغان ناچار گۇمانى ۋە بېخىللىق خاراكتېرىنى كۆرسىتىدۇ.

ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ بۇ سۆزىگە رەددىيە بېرىپ: "ئۇلارنىڭ ئۆز قوللىرى باغلانسۇن، ئۇلار قارغىشقا ئۇچرىسۇن" دەيدۇ. يەنى ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىنىڭ قوللىرى ياخشىلىق قىلىشتىن چەكلەنسۇن، ئۇلار ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن يىراق قىلىنسۇن. ئاندىن ئاللاھ تائالا ھەقىقەتنى بايان قىلىپ: "ئاللاھنىڭ ئىككى قولى ئوچۇق، ئۇ خالىغانچە رىزق بېرىدۇ" دەيدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ سېخىيلىقى ۋە بېرىشچانلىقىنى، ئۇنىڭ رىزق بېرىشتە ھېچقانداق چەكلىمىگە ئۇچرىمايدىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. ئاللاھ خالىغانچە كەڭ قىلىپمۇ بېرىدۇ، تار قىلىپمۇ بېرىدۇ، بۇ ئۇنىڭ ھېكمىتى ۋە ئىرادىسىگە مۇناسىپ.

ئايەتنىڭ داۋامىدا ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرگە نازىل قىلىنغان ۋەھىينىڭ يەھۇدىيلارنىڭ كۆپچىلىكىنىڭ ھەددىدىن ئېشىشى ۋە كۇپرىلىقىنى تېخىمۇ ئاشۇرىدىغانلىقىنى ئېيتىدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ ھەسەتخورلۇقى ۋە تەكەببۇرلۇقى سەۋەبىدىن بولىدۇ. ئاندىن ئاللاھ تائالا يەھۇدىيلارنىڭ ئۆزئارا ۋە باشقىلار بىلەن ئوتتۇرىسىدا قىيامەت كۈنىگىچە ئاداۋەت ۋە ئۆچمەنلىك ساقلايدىغانلىقىنى خەۋەر قىلىدۇ. ئۇلار ھەر قېتىم ئۇرۇش ئوتىنى ياقسا، ئاللاھ ئۇنى ئۆچۈرىدۇ، يەنى ئۇلارنىڭ كىيدىغانلىقى ئۇتۇقلۇق بولمايدۇ. ئۇلار زېمىندا بۇزغۇنچىلىق قىلىش ئۈچۈن تىرىشىدۇ، ئاللاھ بۇزغۇنچىلارنى ياخشى كۆرمەيدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا سېخىي ۋە بېرىشچان، ئۇنىڭ رىزق بېرىش قۇدرىتى ھېچقانداق چەكلىمىگە ئۇچرىمايدۇ. بۇ ئىنسانلارنى ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىشقا ۋە ئۇنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىدۋار بولۇشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئاللاھقا ناچار گۇمان قىلىش ۋە ئۇنىڭ رەھمىتىنى چەكلەشتىن ساقلىنىش كېرەك. بۇنداق سۆزلەر ئىنساننى ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن يىراقلاشتۇرىدۇ.
• ھەسەتخورلۇق ۋە تەكەببۇرلۇق ئىنساننى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشتىن توسىدۇ، ھەتتا ۋەھىي نازىل بولغانسېرى ئۇلارنىڭ كۇپرىلىقى ۋە ھەددىدىن ئېشىشى تېخىمۇ ئاشىدۇ.
• ئاللاھ تائالا بۇزغۇنچىلىق قىلغۇچىلارنى ۋە ئۇرۇش ئوتىنى ياققۇچىلارنى ياخشى كۆرمەيدۇ، ئۇلارنىڭ كىيدىغانلىقى ھەرگىز ئۇتۇقلۇق بولمايدۇ.
• بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارنى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە ئىشىنىشكە، ئۇنىڭ رىزق بېرىشچانلىقىغا ئىشەنچ قىلىشقا ۋە بۇزغۇنچىلىقتىن يىراق تۇرۇشقا تەرغىب قىلىدۇ.