سوره مائده — آیه 64

## تفسیر آیه ۶۴ سوره مائده

### معانی واژگان:

• مَغْلُولَةٌ: بسته و زنجیر شده، خودداری کرده از عطا و بخشش.
• غُلَّتْ: بسته شد، بازداشته شد.
• مَبْسُوطَتَانِ: گشاده و باز، بدون هیچ قید و بندی.
• طُغْیَانًا: سرکشی و تجاوز از حد.
• أَلْقَیْنَا: افکندیم، در دل انداختیم.
• بَغْضَاءَ: دشمنی شدید و کینه عمیق.
• أَوْقَدُوا: افروختند، روشن کردند.

### تفسیر آیه:

یهودیان هنگامی که با خشکسالی و تنگدستی مواجه شدند، از روی جهل و گستاخی گفتند: «دست خدا بسته است!» یعنی او از عطا و بخشش به ما خودداری کرده و دریغ میورزد. خداوند در پاسخ این سخن کفرآمیز، آنان را به شدت تهدید کرده و میفرماید: «دستهای خودشان بسته باد و به سبب این گفتار زشت از رحمت من دور شوند!»

سپس خداوند با صراحت این نسبت ناروا را رد میکند و میفرماید: «بلکه هر دو دست او باز و گشاده است؛ هرگونه که بخواهد انفاق میکند و روزی میدهد؛ گاهی وسعت میبخشد و گاهی تنگ میگیرد، و هیچکس نمیتواند بر او اعتراض کند.» این جمله در عین حال که صفت کمال و جود و سخاوت الهی را بیان میکند، اثباتکننده دو دست برای خداوند است؛ اما نه مانند دستهای مخلوقات، بلکه به گونهای شایسته ذات پاک او که هیچ شباهتی به آفریدگان ندارد.

خداوند در ادامه به پیامبرش خبر میدهد که این یهودیان نه تنها از این همه لطف و کرم الهی عبرت نمیگیرند، بلکه هر چه از جانب پروردگارت بر تو نازل میشود، بر سرکشی و کفرشان افزوده میشود؛ زیرا حسد و کینه آنان نسبت به تو و رسالتت روزبهروز بیشتر میشود.

سپس خداوند از عاقبت شوم آنان پرده برمیدارد و میفرماید: ما میان طوائف یهود (و یا میان یهود و نصاری) تا روز قیامت دشمنی و کینه افکندیم؛ آنان هرگز با یکدیگر متحد و همدل نخواهند شد. و هر زمان که بخواهند آتش جنگی بر ضد تو و مؤمنان برافروزند و توطئهای بچینند، خداوند آن آتش را خاموش میکند و نقشههایشان را نقش بر آب میسازد. با این حال، آنان دست از تلاش برنمیدارند و پیوسته در زمین برای ایجاد فساد و تباهی میکوشند؛ اما خداوند مفسدان را دوست نمیدارد و سرانجام آنان را به سزای اعمالشان خواهد رساند.

### فواید و پیامهای آیه:

1. توحید و تنزیه خداوند: خداوند از هرگونه صفتی که مخلوقات دارند، منزه است؛ او دارای کمال مطلق است و هیچ نقصی در ذات و صفات او راه ندارد. نسبت بخل به خداوند، از بزرگترین گناهان و نشانه جهل و گمراهی است.
2. رحمت و کرم بیپایان الهی: خداوند هرگز از عطا و بخشش به بندگانش دریغ نمیکند؛ او بهترین روزیدهنده است و رزق همه موجودات به دست اوست. این آیه ما را به امیدواری و توکل بر خداوند دعوت میکند.
3. عاقبت شوم دشمنی با حق: کسانی که با حق و حقیقت دشمنی کنند، نه تنها به هدف خود نمیرسند، بلکه دچار پراکندگی، دشمنی و کینه نسبت به یکدیگر میشوند و تلاشهایشان برای ایجاد فساد، نتیجهای جز خواری و ذلت برای آنان نخواهد داشت.
4. پیروزی نهایی حق: خداوند همواره حامی پیامبران و مؤمنان است و هر توطئهای که دشمنان برای نابودی اسلام بچینند، به فضل الهی خنثی خواهد شد. این آیه به مؤمنان اطمینان میدهد که در نهایت، حق پیروز است و باطل نابود خواهد شد.
5. نشانههای صدق نبوت: خبر دادن از امور غیبی مانند دشمنی همیشگی میان یهود و پراکندگی آنان تا روز قیامت، از نشانههای صدق دعوت پیامبر اسلام صلی الله علیه وسلم است و ایمان مؤمنان را تقویت میکند.