Voqia surasi — Oyat 95

Kalimalarning ma'nolari:

• Haqqul-yaqiyn: Haqiqatning o'zi bo'lgan, shubha va gumondan xoli bo'lgan mutlaq ishonch. Bu, bilishning eng yuqori darajasi bo'lib, ko'z bilan ko'rgandek aniq bo'lgan haqiqatni anglatadi.

Tafsir:

Ushbu oliy martabali oyatda Alloh taolo o'z Payg'ambariga (sollallohu alayhi va sallam) va barcha mo'minlarga xitob qilib, ushbu surada zikr qilingan barcha xabarlar — qiyomat kunining voqealari, jannat ahli va do'zax ahli holatlari, ularning taqdirlari haqidagi hikoyalar — shubhasiz, mutlaq haqiqat ekanligini bildirmoqda. Bu xabarlar taxmin yoki gumonga asoslanmagan, balki ular haqiqatning o'zidir, xuddi inson o'z ko'zi bilan ko'rgan narsaga qanday ishonch hosil qilsa, xuddi shunday darajadagi ishonch bilan qabul qilinishi lozim bo'lgan haqiqatlardir. Bu yerda "haqqul-yaqiyn" degan ta'kid — bu xabarlarning haqiqiyligini eng yuqori darajada tasdiqlash uchun keltirilgan. Ya'ni, bu narsalar shunchaki "ilmol-yaqiyn" (bilish orqali hosil bo'lgan ishonch) darajasida emas, balki "aynul-yaqiyn" (ko'rish orqali hosil bo'lgan ishonch) va hatto "haqqul-yaqiyn" (haqiqatning o'zi bilan hosil bo'lgan ishonch) darajasidadir. Shuning uchun bu oyatdan so'ng Alloh taolo Payg'ambariga (sollallohu alayhi va sallam) buyuradi: "Bas, ulug' Robbingning nomini poklab yod et" — ya'ni, bunday buyuk haqiqatlarni bildirgan Zotni har qanday nuqsondan poklab, Uning ulug'ligini e'tirof et.

Foydalar:

• Ushbu oyat mo'minlarga Qur'onda keltirilgan barcha xabarlarga, xoh o'tmishga oid bo'lsin, xoh kelajakka oid bo'lsin, to'liq ishonch bilan qarashni o'rgatadi. Chunki bu xabarlar Alloh tomonidan nozil qilingan bo'lib, ularda hech qanday shubha yo'q.
• Bu oyat inson qalbini mustahkamlaydi va uni qiyomat kuniga, hisob-kitobga, jannat va do'zaxga ishonishda mustahkam turishga chorlaydi. Chunki bu haqiqatlar — haqqul-yaqiyn darajasidagi mutlaq haqiqatlardir.
• Bandani Alloh taoloning ulug'ligini e'tirof etishga, Uning nomini poklab yod etishga va har qanday shubha-gumondan poklanishga yetaklaydi. Bu esa insonni gunohlardan saqlaydigan va yaxshi amallarga undaydigan kuchli omildir.
• Oyatning oxirida keltirilgan "tasbih" (Allohni poklab yod etish) buyrug'i, har bir mo'minning hayotida zikr va tasbihning o'rni muhimligini ko'rsatadi — bu orqali banda Allohga yaqinlashadi va qalbi sokinlik topadi.