Hashr surasi — Oyat 2

Kalimalarning maʼnolari:

• لِأَوَّلِ الْحَشْرِ – ilk majmuaviy quvgʻin, yaʼni ularning Madinadan birinchi marta koʻchirilishi.
• مَّانِعَتُهُمْ – ularni himoya qiluvchi (toʻsiq boʻluvchi).
• قَذَفَ – tashladi, soldi (qalblariga qoʻrquv solindi).
• الرُّعْبَ – qattiq qoʻrquv, dahshat.
• يُخْرِبُونَ – buzmoqda, vayron qilmoqda.
• فَاعْتَبِرُوا – ibrat oling, saboq oling.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo oʻzining qudrati va gʻolibligini, shuningdek, kofirlarning zaifligini bayon qilmoqda. Gap Banu Nazir yahudiylari haqida ketmoqda. Ular Madinada yashab, musulmonlar bilan ahd-paymon qilgan edilar, lekin xiyonat qilib, urush paytida dushmanlar bilan til biriktirdilar. Shundan soʻng Alloh taolo ularni Madinadan chiqarib yuborishni buyurdi. Bu ularning Arabiston yarim orolidan birinchi marta quvgʻin qilinishi edi.

Siz, ey moʻminlar, ularning qudrati va mustahkam qalʼalari tufayli ularning chiqib ketishini xayolingizga ham keltirmagan edingiz. Ular ham oʻzlarining baland va mustahkam qalʼalari Allohning azobidan saqlaydi, deb ishonishgan edi. Ammo Allohning azabi ular kutmagan tomondan keldi – musulmonlar ularni qamal qildi va ularning qalblariga shunday qoʻrquv soldiki, ular oʻz uylarini oʻz qoʻllari bilan buzib, vayron qila boshladilar. Chunki ular bu uylar musulmonlar qoʻliga oʻtib qolmasligini xohlardilar. Musulmonlar ham tashqi tomondan ularning qalʼalarini vayron qilishdi.

Alloh taolo bu voqeani zikr qilib, aqlli va idrokli kishilarga murojaat qilib: "Ey aql egalari, ibrat olinglar!" – deydi. Yaʼni, kofirlarning oxiri qanday boʻlganini koʻrib, saboq olinglar va Allohning qudrati hech narsa bilan cheklanmasligini bilinglar.

Foydalar va saboqlar:

• Allohning yordami moʻminlarga har qanday kutilmagan tomondan kelishi mumkin, shuning uchun moʻmin hech qachon Allohning yordamidan umidsizlikka tushmasligi kerak.
• Kofirlar va zolimlar qanchalik kuchli va qudratli boʻlmasin, ularning oxiri xorlik va zillatdir. Alloh ularni xohlagan paytda past qilib qoʻyadi.
• Qalʼalar, boylik va qurol-yarogʻ Allohning azobidan saqlay olmaydi. Haqiqiy himoya faqat Allohga tavakkal qilish va Unga itoat etishdadir.
• Tarixiy voqealardan ibrat olish – aql egalarining ishi. Kim oʻtgan ummatlarning taqdiridan saboq olsa, xato qilishdan saqlanadi.
• Alloh taolo moʻminlarning qalbini mustahkamlab, ularga gʻalaba va quvonch ato etadi, kofirlarning qalbiga esa qoʻrquv soladi. Bu Allohning moʻminlarga boʻlgan yordamining bir koʻrinishidir.