Mumtəhinə surəsi — Ayə 4

1) Bəzi sözlərin izahı:

• أُسْوَةٌ (üsvə): Nümunə, örnək, ardınca gedilən yol.
• بُرَآءُ (burau): Uzaq olanlar, əlaqəsi olmayanlar, təmiz olanlar.
• بَدَا (bəda): Zahir oldu, meydana çıxdı, göründü.
• الْبَغْضَاءُ (əl-bəğdau): Nifrət, kin, düşmənçilik.
• أَنَبْنَا (ənəbna): Biz qayıtdıq, tövbə edib yönəldik.
• الْمَصِيرُ (əl-məsir): Dönüş yeri, son mənzil, axır.

2) Ayənin təfsiri:

Ey iman gətirənlər! Sizin üçün İbrahimdə və onunla birlikdə olan möminlərdə gözəl bir nümunə vardır. Onlar öz qövmlərinə – Allaha şərik qoşan kəslərə – belə dedilər: "Biz sizdən də, Allahdan başqa ibadət etdiyiniz bütlərdən və tanrılardan da uzağıq. Biz sizin dininizi inkar edirik. Siz tək Allaha iman gətirənə qədər bizimlə sizin aranızda ədavət və nifrət əbədi olaraq zahir olmuşdur."

Bu ayədə Uca Allah möminlərə İbrahim peyğəmbərin (əleyhissəlam) və onunla birlikdə olan möminlərin yolunu örnək olaraq göstərir. Onlar haqqa çağırmaqda, batildən uzaq durmaqda və Allah yolunda səbir etməkdə ən gözəl nümunə idilər. Onlar öz qövmlərinə açıq şəkildə bildirdilər ki, küfr və şirk yolu ilə haqq yolu bir araya sığmaz. Onların qəlblərində Allaha iman, batilə qarşı isə nifrət vardı. Bu, hər bir mömin üçün dərsdir: iman iddiası tək sözlə olmaz, əməldə də özünü göstərməlidir.

Lakin İbrahimin (əleyhissəlam) atası üçün etdiyi bağışlanma diləməsi bu nümunədən istisnadır. Çünki o, atasına "Sənin üçün Allahdan bağışlanma diləyəcəyəm" demişdi. Bu, hələ atasının Allaha düşmən olduğu ona bəlli olmamışdan əvvəl idi. Sonra ona bəlli olduqda ki, atası Allahın düşmənidir, ondan uzaqlaşdı. Bu göstərir ki, mömin bir şəxs müşrik üçün bağışlanma diləməməlidir, çünki bu, şirkə razılıq əlamətidir.

Ayənin sonunda möminlərə öyrədilən dua budur: "Ey Rəbbimiz! Sənə təvəkkül etdik, Sənə yönəldik və dönüş yalnız Sənədir." Bu, möminin həyatının hər sahəsində Allaha güvənməsini, tövbə edib Ona qayıtmasını və axirət gününün hesabını Onun öhdəsinə buraxmasını ifadə edir.

3) Dəvət və təşviq:

Bu ayə bizə öyrədir ki, haqq yolunda dayanmaq, batilə qarşı açıq mövqe tutmaq və Allaha təvəkkül etmək ən böyük şərəfdir. İbrahim peyğəmbərin (əleyhissəlam) yolu tək Allaha iman, şirkdən uzaqlaşmaq və Allaha sığınmaq yoludur. Gəlin biz də bu yolu tutaq, qəlbimizi Allah sevgisi ilə doldurub, batilə qarşı nifrət edək və hər işimizdə Allaha təvəkkül edək. Unutmayaq ki, dönüş yalnız Onadır və ən gözəl sığınacaq Onun dərgahıdır.