Сураи Аль-Анфаль — Оят 42

1. Шарҳи калимаҳои оят:

• الْعُدْوَةِ: канори водӣ, тарафи води.
• الدُّنْيَا: наздиктарин, яъне тарафи водии наздик ба Мадина.
• الْقُصْوَىٰ: дуртарин, яъне тарафи водии дур аз Мадина, ки ба тарафи Макка буд.
• الرَّكْبُ: корвони тиҷоратӣ, ки Абу Суфён ва ҳамроҳонаш буданд.
• أَسْفَلَ مِنكُمْ: поёнтар аз шумо, дар самти соҳили баҳр.
• تَوَاعَدتُّمْ: ваъдаи ҳамдигарро гузоштед, ки дар вақти муайян вохӯред.
• الْمِيعَادِ: ваъдагоҳ, вақти вохӯрӣ.
• لِّيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْرًا كَانَ مَفْعُولًا: то Худо кореро ба анҷом расонад, ки дар илми Ӯ муқаррар шуда буд.
• لِّيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَن بَيِّنَةٍ: то ҳалок шавад касе, ки ҳалок мешавад, бо далели равшан.
• وَيَحْيَىٰ مَنْ حَيَّ عَن بَيِّنَةٍ: ва зинда шавад касе, ки зинда мешавад, бо далели равшан.

1. Тафсири оят:

Ба ёд оред, он гоҳ ки шумо, эй мӯъминон, дар канори наздики водӣ қарор доштед, ки ба тарафи Мадина наздиктар буд, ва мушрикон дар канори дуртари он, ки ба тарафи Макка буд, ҷой гирифта буданд. Корвони тиҷоратӣ низ дар ҷои поёнтар аз шумо, дар самти соҳили баҳр, қарор дошт. Агар шумо ва мушрикон мехостед, ки пешакӣ ваъдаи вохӯрӣ гузоред, ҳаргиз ба он ваъда вафо намекардед ва вақти мулоқот мухталиф мешуд, зеро ҳар яке бо мақсади дигар берун омада буд. Аммо Худованд шуморо дар Бадр бе ваъдаи пешакӣ ҷамъ кард, то кореро ба анҷом расонад, ки дар илми Ӯ муқаррар ва ҳатмӣ буд — яъне пирӯзии мӯъминон ва шикасти мушрикон, иззати дини Худо ва хории ширк. Ин ҳама барои он буд, ки ҳалок шавад касе, ки ҳалок мешавад, пас аз он ки далели равшани Худо бар ӯ қоим шуда, узраш бурида шавад, ва зинда шавад касе, ки зинда мешавад, бо далели равшан ва ошкор. Ҳамоно Худо шунавандаи гуфтори ҳарду гурӯҳ аст ва ба ниятҳои онҳо доност, ҳеҷ чиз аз Ӯ пинҳон нест.

1. Фоидаҳои ин оят:

• Ин оят нишон медиҳад, ки Худованд тадбирҳоро ба тавре меандешад, ки бандагонаш ҳатто тасаввур карда наметавонанд. Ҷамъшавии ногаҳонии ду лашкар дар Бадр натиҷаи тадбири илоҳӣ буд, на нақшаи инсонӣ.
• Пирӯзӣ танҳо ба шумори лашкар ва асбобу аслиҳа нест, балки ба ёрии Худованд аст. Мӯъминон бояд ҳамеша ба Ӯ таваккул кунанд.
• Худованд ҳақро бо далелҳои равшан нишон медиҳад, то касе баъд аз он узр наоварад. Ин адолати Худо ва раҳмати Ӯ бар бандагонаш аст.
• Оят моро ташвиқ мекунад, ки ба Қуръон ва далелҳои равшани он бовар кунем, зеро роҳи ҳақ бо далелу бурҳон равшан гардидааст.
• Худо шунаво ва доност; ҳар гуфтор ва нияти моро медонад. Ин боиси он мешавад, ки мо бо ихлос ва ростӣ ба Ӯ рӯ оварем ва аз риё ва дуруғӣ парҳез кунем.
• Ин оят ба мо меомӯзад, ки ҳикмати Худо дар ҳар рӯйдод ниҳон аст; баъзан чизе ба назари мо ногувор меояд, вале дар он хайри бузургест барои мӯъминон ва иззати дини Худо.