سوره رعد — آيت 11

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• مُعَقِّبَاتٌ: اهي ملائڪ جيڪي هڪ ٻئي پٺيان اچن ٿا، يعني انسان جي حفاظت لاءِ مقرر ڪيل ملائڪ جيڪي رات ۽ ڏينهن ۾ مٽ مٽ ٿيندا رهن ٿا.
• مِن بَيْنِ يَدَيْهِ: سندس اڳيان، يعني اڳيان کان.
• وَمِنْ خَلْفِهِ: ۽ سندس پويان، يعني پويان کان.
• مَا بِقَوْمٍ: جيڪا حالت ڪنهن قوم جي آهي، يعني نعمت ۽ خوشحالي.
• مَا بِأَنفُسِهِمْ: جيڪا حالت انهن جي پنهنجي دلين ۽ عملن ۾ آهي.
• مَرَدَّ: موٽائڻ، رد ڪرڻ، يعني ڪو به ان کي روڪي نٿو سگهي.
• وَالٍ: سنڀاليندڙ، مددگار، يعني ڪو به اهڙو نه آهي جيڪو الله کان سواءِ انهن جي مدد ڪري.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ انسان لاءِ ملائڪ مقرر ڪيا آهن جيڪي سندس اڳيان ۽ پويان کان مٽ مٽ ٿيندا رهن ٿا ۽ الله جي حڪم سان سندس حفاظت ڪن ٿا، ۽ سندس چڱا ۽ مدا عمل لکندا رهن ٿا. اهي ملائڪ الله جي حڪم سان انسان کي مختلف آفتن ۽ نقصانن کان بچائيندا آهن، پر جڏهن الله جو مقرر ڪيل قضا ۽ قدر اچي ٿو ته اهي ملائڪ ان کان پاسو ڪري وڃن ٿا.

پوءِ الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته هو ڪنهن قوم جي حالت نعمت، خوشحالي ۽ امن واري حالت کي تبديل نٿو ڪري جيستائين اهي پاڻ پنهنجي اندر جي حالت کي تبديل نه ڪن، يعني شڪر ۽ فرمانبرداري کي ڇڏي ناشڪري ۽ نافرماني اختيار نه ڪن. ۽ جڏهن الله تعاليٰ ڪنهن قوم لاءِ عذاب يا تباهي جو ارادو ڪري ٿو ته ان کي ڪو به روڪي نٿو سگهي، ۽ انهن لاءِ الله کان سواءِ ڪو به سنڀاليندڙ ۽ مددگار نه آهي جيڪو انهن کي بچائي سگهي يا انهن جي ڪم کي سنڀالي سگهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي بندن جي حفاظت لاءِ ملائڪ مقرر ڪيا آهن، جيڪي رات ڏينهن سندن نگهباني ڪن ٿا. اهو الله جي رحمت ۽ سندس بندن تي ٿيل فضل جو وڏو ثبوت آهي.
• انسان کي گهرجي ته هو پنهنجي چڱن ۽ مدن عملن جو خيال رکي، ڇاڪاڻ ته ملائڪ سندس هر عمل لکندا رهن ٿا.
• الله تعاليٰ جيڪا نعمت ڪنهن قوم کي ڏني آهي، اهو ان وقت تائين برقرار رکي ٿو جيستائين اهي پاڻ شڪر ۽ فرمانبرداري تي قائم رهن. جڏهن اهي پاڻ ۾ تبديلي آڻيندا آهن ته الله به انهن جي حالت تبديل ڪري ڇڏيندو آهي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته اسان کي هميشه پنهنجي اندر جي اصلاح ڪرڻ گهرجي، پنهنجي عملن ۽ نيتن کي سنوارڻ گهرجي، ۽ الله جي نعمتن تي شڪر ادا ڪرڻ گهرجي.
• جڏهن الله ڪنهن قوم لاءِ عذاب جو ارادو ڪري ٿو ته ڪو به ان کي روڪي نٿو سگهي، ان ڪري اسان کي هميشه الله کان ئي مدد ۽ حفاظت گهرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته الله کان سواءِ ڪو به مددگار ۽ سنڀاليندڙ ناهي.
• هي آيت اسان کي الله جي قدرت ۽ سندس حڪمت تي ايمان آڻڻ جي ترغيب ڏئي ٿي، ۽ اسان کي پنهنجي زندگي ۾ نيڪي ۽ تقويٰ اختيار ڪرڻ جي دعوت ڏئي ٿي.