Bəqərə surəsi — Ayə 184

Kəlmələrin mənaları:

• "Mə'dudat" – sayı məlum, müəyyən edilmiş günlər.
• "Yutiqunəhu" – ona (oruca) gücü çatan, lakin çətinliklə oruc tuta bilənlər (yaşlılar, sağalması gözlənilməyən xəstələr kimi).
• "Fidyə" – oruc tuta bilməyənlərin hər gün üçün bir kasıbı yedizdirməsi və ya ona yemək verməsidir.
• "Tətəvvə" – könüllü olaraq artıq etmək, yəni fidyəni artırmaq və ya əlavə yaxşılıq etmək.

Təfsir:

Ey iman gətirənlər! Allah-Təala sizə orucu sayı məlum olan, yəni Ramazan ayının günləri kimi müəyyən edilmiş azsaylı günlərdə vacib buyurmuşdur. Bu, sizin üzərinizə ağır yük deyil, mərhəmət və asanlıqdır.

Əgər sizlərdən kimsə xəstə olsa və oruc tutmaq ona çətinlik gətirsə və ya səfərdə olub orucu tərk etməyə ehtiyac duysa, ona icazə verilir ki, oruc tutmasın. Lakin o, buraxmış olduğu günlərin sayı qədər başqa günlərdə – sağlamlığı qayıtdıqdan və ya səfərdən qayıtdıqdan sonra – oruc tutsun. Bu, Allahın sizə olan asanlıq və rəhmətidir.

Oruc tutmağa gücü çatmayan, lakin bunu öz üzərinə götürüb çətinlik çəkənlərə – məsələn, çox yaşlı kişilərə və qadınlara, sağalması gözlənilməyən xroniki xəstələrə – hər buraxılmış gün üçün bir kasıbı doyuzdurmaq fidyə verilməsi vacibdir. Bu, onların oruc tutmaqdan azad olmasının əvəzidir.

Kim könüllü olaraq fidyəni artırsa – məsələn, bir kasıb əvəzinə iki kasıbı doyuzdursa və ya bir kasıba bol yemək versə – bu, onun üçün daha xeyirli olar. Lakin bilin ki, oruc tutmaq – hətta çətin olsa belə – fidyə verməkdən daha xeyirlidir. Çünki orucun Allah yanında böyük mükafatı və fəziləti vardır. Əgər bunu bilsəydiniz, orucu fidyədən üstün tutardınız.

Bu hökm İslamın ilk dövrlərində orucun təşri olunduğu vaxta aid idi. Həmin dövrdə möminlər arasında seçim var idi: ya oruc tutmaq, ya da fidyə verməklə orucu tərk etmək. Sonradan Allah-Təala bu hökmü nəsx etdi (ləğv etdi) və "Bəqərə" surəsinin növbəti ayəsində orucu hər bir yetkin və gücü çatan müsəlmana qəti şəkildə vacib buyurdu. Beləliklə, fidyə hökmü yalnız oruc tutmağa heç bir şəkildə gücü çatmayanlar üçün qaldı.

Ey möminlər! Oruc sizin üçün nə qədər böyük bir nemətdir! O, sizi təqvaya yaxınlaşdırır, nəfsinizi tərbiyə edir, səbrinizi artırır və Allahın rizasına nail olmağınıza səbəb olur. Oruc tutmaqla siz həm bədəninizə, həm də ruhunuza şəfa verirsiniz. Allah sizin üçün çətinliyi deyil, asanlığı istəyir. O, sizə olan sonsuz mərhəməti ilə bu ibadəti bəxş etmişdir. Elə isə orucu sevinclə və şükürlə qarşılayın, onun fəzilətindən bəhrələnin və Allahın əmrinə itaət edin.