سوره فاطر — آیه 41

معانی کلمات:

• «یُمْسِکُ»: نگه میدارد، در اختیار و ضبط خود قرار میدهد.
• «أَن تَزُولَا»: از اینکه از جای خود منحرف شوند و از مدار خود خارج گردند.
• «مِن بَعْدِهِ»: پس از خداوند (یعنی هیچکس بعد از او قادر به نگهداشتن آنها نیست).

تفسیر آیه:

خداوند متعال است که آسمانها و زمین را با قدرت بیپایان خود نگه داشته و آنها را از اینکه از جایگاه و مدار خود منحرف شوند، باز میدارد. اگر این دو (آسمانها و زمین) بخواهند از مسیر خود خارج شوند، هیچکس و هیچ قدرتی پس از خداوند نمیتواند آنها را نگه دارد یا از سقوط و نابودی باز دارد. این نگهداشتِ مداوم، نشانهای از قدرت بیهمتای الهی است که لحظهای از تدبیر و ربوبیت او غافل نمیماند. خداوند در عین حال که بر همه چیز قادر است، حلیم است؛ یعنی در مجازات بندگان شتاب نمیکند و فرصت توبه و بازگشت به آنها میدهد. او غفور است؛ یعنی گناهان کسانی را که از راه خطا بازگردند و بهسوی او روی آورند، میبخشد و از آنها درمیگذرد. این دو صفت (حلم و غفران) سبب شده است که خداوند با وجود نافرمانیهای بندگان، آنها را به عذاب زودهنگام گرفتار نسازد و بلکه با صبر و بردباری، درِ توبه را به رویشان باز نگه دارد.

فواید و پیامهای آیه:

• شناخت عظمت و قدرت خداوند، دل انسان را از ترس و وابستگی به غیر او پاک میکند و او را به توکل بر خدایی وا میدارد که نگهدارندهی تمام هستی است.
• اگر خداوند یک لحظه ارادهی نگهداری از جهان را بردارد، هیچ نیرویی توانایی حفظ آن را ندارد؛ پس انسان باید همواره به یاد خدا باشد و از او یاری بجوید.
• حلم و بردباری خداوند به ما میآموزد که در برخورد با خطاهای دیگران، شکیبا باشیم و به آنها فرصت جبران بدهیم.
• غفران الهی امید را در دل گناهکاران زنده میکند و آنها را به بازگشت بهسوی پروردگار تشویق مینماید؛ چرا که هیچ گناهی بزرگتر از رحمت و بخشش خداوند نیست.
• این آیه انسان را به تفکر در نظم و پایداری جهان دعوت میکند تا از طریق مشاهدهی این آیات، به خالق حکیم و مهربان ایمان آورده و در برابر او خاشع شود.