غافر سۈرىسى — ئايەت 4

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• يُجَادِلُ: مۇنازىرە قىلىدۇ، دەتالاش قىلىدۇ، قارشى تۇرىدۇ.
• آيَاتِ اللَّهِ: ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى، يەنى قۇرئان كەرىم ۋە ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە دالالەت قىلىدىغان دەلىللەر.
• تَقَلُّبُهُمْ: ئۇلارنىڭ يۇرتلاردا ئايلىنىپ يۈرۈشى، سودا-تىجارەت ۋە دۇنيا مەنپەئەتلىرى ئۈچۈن كېلىپ-كېتىشى.
• فِي الْبِلَادِ: شەھەرلەردە، يۇرتلاردا.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە شۇنى بىلدۈرىدۇكى، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى، يەنى قۇرئان كەرىمنى ۋە ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە، پەيغەمبەرلىرىنىڭ راستلىقىغا دالالەت قىلىدىغان دەلىللەرنى پەقەت كاپىر بولغان كىشىلەرلا مۇنازىرە قىلىدۇ ۋە ئۇنىڭغا قارشى تۇرىدۇ. ئۇلار ھەر خىل باتىل سۆزلەر بىلەن ھەقىقەتنى يوشۇرۇشقا ئۇرۇنىدۇ. بەزىدە «بۇ سېھىر»، بەزىدە «بۇ كاھىنلارنىڭ سۆزى»، بەزىدە «بۇ ئاۋۋالقىلارنىڭ ئەپسانىلىرى»، يەنە بەزىدە «بۇنى بىر ئادەم ئۆگەتكەن» دېگەندەك يالغان باھانىلەرنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ. ئەمما ئايەتلەر ئۈستىدە ئويلىنىپ، ئۇنىڭ مەنىسىنى چۈشىنىش ۋە ھەقىقىتىنى بايان قىلىش ئۈچۈن قىلىنغان مۇنازىرە ئەڭ ياخشى ئىبادەتلەردىن سانىلىدۇ.

ئاندىن ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا خىتاب قىلىپ: «ئۇلارنىڭ يۇرتلاردا ئەركىن ئايلىنىپ يۈرۈشى، سودا-تىجارەت قىلىشى ۋە دۇنيا نېمەتلىرىدىن بەھرىمەن بولۇشى سېنى ئالدىماسۇن» دەيدۇ. چۈنكى ئۇلار دۇنياۋى نېمەتلەرگە غەرق بولغان بولسىمۇ، ئاخىرەتتە قاتتىق ئازابقا دۇچار بولىدۇ. ئۇلارغا بېرىلگەن بۇ نېمەتلەر ئۇلارنى ئاستا-ئاستا ھالاكەتكە يېتەكلەيدىغان ئىمتىھان ۋە مەكرۇ-ھىيلەدۇر. شۇڭا مۇئمىن كىشى ئۇلارنىڭ دۇنيادىكى پاراۋانلىقىغا قاراپ ئالدانماسلىقى، بەلكى ئاللاھنىڭ ھەقىقىي ۋەدىسىگە ئىشىنىپ، سەۋر قىلىشى كېرەك.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقەتكە قارشى تۇرىدىغانلارنىڭ دۇنيادىكى غەلىبىسى ۋە بايلىقى بىزنى ئالدىماسلىقى كېرەك. ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى چۈشىنىش، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىش ۋە باشقىلارغا يەتكۈزۈش ئەڭ ئۇلۇغ ئىبادەتلەردىندۇر. ئاللاھ بىزنى ھەقىقەتنى چۈشىنىدىغان ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىغان بەندىلىرىدىن قىلسۇن.