Josiya surasi — Oyat 8

Kalimalarning ma'nolari:

• يُصِرّ — davom etmoq, bardavom bo‘lmoq (o‘z qilgan ishida turib olish).
• مُسْتَكْبِرًا — kibr-u havo bilan o‘zini katta tutib, haqni qabul qilishdan bosh tortgan holda.
• كَأَن لَّمْ يَسْمَعْهَا — go‘yo bu oyatlarni eshitmagandek (befarq va loqayd bo‘lish).
• فَبَشِّرْهُ — unga xushxabar ber (bu yerda kinoya bilan aytilgan bo‘lib, yomon xabarni bildiradi).
• عَذَابٍ أَلِيمٍ — alamli, og‘riqli azob.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo o‘ta yolg‘onchi va gunohkor bo‘lgan kimsaning holatini bayon qilmoqda. U kishi Allohning oyatlarini eshitadi — Qur’on tilovat qilinganda qulog‘i bilan eshitadi, lekin bu eshitish unga hech qanday ta’sir ko‘rsatmaydi. U eshitganidan so‘ng ham o‘z kufri va gunohlarida davom etadi, o‘jarlik bilan turib oladi. Uning qalbida kibr bor — o‘zini haqdan yuqori tutadi, Allohning amriga bo‘ysunishdan va Rasulullohning da’vatiga ergashishdan bosh tortadi. U go‘yo bu oyatlarni umuman eshitmagandek bo‘lib qoladi — ya’ni eshitish bilan eshitmaslik barobar bo‘lib qoladi, chunki u eshitgan narsasidan hech qanday saboq olmaydi va o‘zini o‘zgartirmaydi.

Bunday kimsaga nisbatan Alloh taolo Payg‘ambarimizga (sollallohu alayhi va sallam) "bashorat ber" deya buyurmoqda — ya’ni unga azob haqida xabar bering. Bu yerda "bashorat" so‘zi kinoya bilan ishlatilgan, chunki odatda bashorat yaxshi xabar uchun bo‘ladi, lekin bu kimsaga beriladigan "xushxabar" — qiyomat kunida uni kutayotgan alamli, og‘riqli azobdir. Bu azob uning kufri, kibr-u havosı va Alloh oyatlariga nisbatan loqaydligi tufaylidir.

Foydalar:

1. Qur’on oyatlarini eshitishning o‘zi kifoya emas — asosiysi eshitilgan oyatlarga qalb bilan quloq solish, ulardan saboq olish va amal qilishdir. Eshitish bilan eshitmaslik barobar bo‘lgan kishi eng katta ziyon ko‘ruvchilardandir.
2. Kibr — insonni haqni qabul qilishdan to‘sadigan eng katta to‘siqlardan biridir. Kimda kibr bo‘lsa, u oyatlar eshitsa ham, ularga ergashmaydi. Shuning uchun har bir musulmon qalbini kibrdan tozalashi lozim.
3. Alloh taolo gunohkorlarga nisbatan ham adolatli zotdir — U zulm qilmaydi, balki har kimga qilgan ishiga yarasha jazo yoki mukofot beradi. Bu esa mo‘minlarga taskin beradi — zolimlar qiyomatda jazosiz qolmaydi.
4. Bu oyat musulmonlarga Qur’onga bo‘lgan munosabatini tekshirishga undaydi: biz ham oyatlarni eshitamiz-u, lekin amal qilmaymizmi? Yoki eshitib, o‘zimizni o‘zgartiramizmi? Har bir kishi o‘z holatiga nazar solishi kerak.