سوره مائده — آیه 63

معانی کلمات:

• رَبّانیون: دانشمندان و مربیان الهی که مردم را به دین و طاعت خدا دعوت میکنند.
• أَحبار: علمای یهود (دانشمندان دینی).
• إثم: گناه، دروغ، و سخن باطل.
• سُحت: مال حرام و اموالی که از راه ناروا (مانند رشوه و ربا) به دست میآید.

تفسیر آیه:

آیهی شریفه، دانشمندان و علمای دین را مورد سرزنش و توبیخ قرار میدهد که چرا در برابر گناهان و مفاسد اجتماعی سکوت کرده و مردم را نهی نمیکنند. خداوند میفرماید: چرا دانشمندان ربانی و علمای دین، این گروه از مردم (که به سوی گناه شتاباناند) را از گفتار باطل و دروغ، و از خوردن مال حرام بازنمیدارند؟ اگر آنان وظیفهی خود را در امر به معروف و نهی از منکر انجام نمیدهند و در برابر این همه فساد بیتفاوتاند، این بسیار کار زشت و ناپسندی است که مرتکب میشوند.

این آیه به روشنی نشان میدهد که سکوت علمای دین در برابر گناهان جامعه، خود گناهی بزرگ و قابل توبیخ است. آنان نه تنها باید خود از گناه دوری کنند، بلکه وظیفه دارند دیگران را نیز از منکرات بازدارند و در برابر فساد اخلاقی و اقتصادی بیتفاوت نباشند.

فواید و پیامهای آیه:

1. مسئولیت سنگین علما و دانشمندان دین: علمای دین نه تنها مسئول هدایت و آموزش مردم هستند، بلکه وظیفه دارند در برابر فساد و گناه در جامعه موضعگیری کرده و مردم را از آن بازدارند.
2. نکوهش سکوت در برابر فساد: سکوت در برابر گناهان و مفاسد اجتماعی، بهویژه از سوی اهل علم، عملی بسیار ناپسند و مورد خشم خداوند است.
3. اهمیت امر به معروف و نهی از منکر: این آیه بر یکی از واجبات مهم اسلامی یعنی امر به معروف و نهی از منکر تأکید میکند که ضامن سلامت و پاکی جامعه است.
4. پرهیز از مال حرام: خوردن مال حرام و دروغگویی از گناهان کبیرهای است که جامعه را فاسد میکند و باید با آن مقابله شود.
5. الگو بودن علما: اگر علما و دانشمندان دینی خود به گناه آلوده شوند یا در برابر آن سکوت کنند، مردم نیز به گناه جری شده و فساد در جامعه گسترش مییابد. بنابراین، علما باید الگوی عملی پاکی و تقوا باشند.