Аль-Маида сүрөсү — Аят 97

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• الْكَعْبَةَ — Кааба: Меккедеги төрт бурчтуу ыйык үй, ага багыттанып намаз окуйбуз.
• الْبَيْتَ الْحَرَامَ — Харам үй: согуш, урушуу, аң уулоо жана башка тыюу салынган иштер болбой турган ыйык үй.
• قِيَامًا — тиричилик, туруктуулук, оңолуу себеби: адамдардын диний жана дүйнөлүк иштери оңолуп, туруктуу болушуна себеп болуучу нерсе.
• الشَّهْرَ الْحَرَامَ — Харам ай: согушуу жана зордук-зомбулук тыюу салынган айлар (Зулкаада, Зулхижжа, Мухаррам жана Ражаб).
• الْهَدْيَ — Хадый: Каабага жана Меккедеги ыйык жерлерге алып барылуучу курмандык мал.
• الْقَلَائِدَ — Калаид: курмандык мал экенин билдирүү үчүн моюнуна белги (тумар, чүмкөк ж.б.) тагылган малдар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала Каабаны — Харам үйдү адамдар үчүн туруктуулуктун жана оңолуунун себеби кылып койду. Бул үй аркылуу адамдардын диний иштери — намаз, ажылык жана умра сыяктуу ибадаттары тартипке келет, ал эми дүйнөлүк иштери Харам аймагындагы тынчтык жана коопсуздук аркылуу оңолот. Ошондой эле Аллах Харам айларды — Зулкаада, Зулхижжа, Мухаррам жана Ражаб айларын адамдар үчүн коопсуздуктун себеби кылды; бул айларда бири-бирине кол салуу, согушуу тыюу салылган. Дагы Аллах Каабага алып барылуучу курмандык малдарды (хадый) жана моюнуна белги тагылган курмандык малдарды (калаид) да адамдар үчүн коопсуздуктун себеби кылды; аларга эч ким зыян келтирбейт, тоскоолдук кылбайт. Мунун баарысы — Аллах асмандардагы жана жердеги бардык нерселерди билет экенин, Аллахтын ар бир нерсени толук билүүчү экенин билишиңер үчүн. Аллах силерге пайдалуу нерселерди тартуулап, зыяндуу нерселерди силерге жетпей туруп тосуп коюшу — Анын пенделерине эмне пайдалуу экенин билүүчү илиминин далили.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллах Таала адамдардын диний жана дүйнөлүк иштери оңолушу үчүн Каабаны жана ыйык айларды орноткон. Бул — Аллахтын пенделерине болгон чоң мээримдуүлүгү жана камкордугу.
• Ислам дини адамдардын коопсуздугун, тынчтыгын жана туруктуулугун камсыз кылууга чоң маани берет. Харам айларда жана Харам аймагында согушуунун, зордук-зомбулуктун тыюу салынышы — бул диндин тынчтык жана ынтымак дини экенин көрсөтөт.
• Курмандык малдарга да зыян келтирбөө буйругу — Исламдын жаныбарларга да болгон мээримдүүлүгүн жана адилеттигин чагылдырат.
• Аллахтын асмандардагы жана жердеги бардык нерселерди билүүчү илими — бизди Аллахтан коркуп, Анын буйруктарын аткарууга, тыюу салган иштеринен качууга чакырат. Бул биздин дүйнөлүк жана акыреттик жашообуздун оңолушуна алып келет.
• Ислам — адам баласынын кызыкчылыгын эң жогорку деңгээлде коргогон, ага жакшылыкты каалаган жана зыяндан сактаган диний окуу. Бул аят бизге Исламдын көркөмдүгүн, анын адамзатка болгон мээримин жана даанышмандыгын дагы бир жолу ачып берет.