سوره مائده — آیه 97

معانی واژگان:

• کعبه: به معنای خانهٔ چهارگوش است و وجه نامگذاری آن، شکل مربع آن است.
• قیاماً: به معنای سبب برپایی و سامان یافتن امور است؛ یعنی مایهٔ قوام و صلاح زندگی.
• شهر حرام: مقصود ماههای حرام یعنی ذیقعده، ذیحجه، محرم و رجب است که جنگ و درگیری در آنها حرام شده است.
• هدی: قربانیهایی که به قصد حج به سوی حرم فرستاده میشوند.
• قلائد: حیواناتی که به گردنشان نشانه یا قلادهای آویخته شده تا معلوم شود برای قربانی به حرم میروند و کسی متعرض آنها نشود.

تفسیر آیه:

خداوند متعال بر بندگان خود منت نهاده و کعبه، آن خانهٔ محترم و مبارک را وسیلهٔ قوام و سامان امور مردم قرار داده است. به برکت وجود این خانهٔ مقدس، دین مردم پابرجاست؛ چرا که نماز به سوی آن اقامه میشود و حج و عمره در آن انجام میگیرد. همچنین امنیت و آرامش برای مردم فراهم میشود و از هر سوی جهان، مردم برای زیارت و تجارت به آنجا روی میآورند و منافع دنیوی و اخروی خود را به دست میآورند. خداوند همچنین ماههای حرام را مایهٔ امنیت مردم قرار داد تا در این ماهها از جنگ و درگیری در امان باشند و کسی به دیگری تعدی نکند. نیز حیوانات قربانی و آنهایی را که نشانهٔ قربانی بر گردن دارند، محترم شمرد تا صاحبان آنها از هر گزندی در امان باشند و به مقصد خود برسند. این تدبیر و نظامبخشی الهی برای آن است که شما بدانید خداوند به همهٔ آنچه در آسمانها و زمین است آگاه است و از مصالح و منافع بندگان خود کاملاً باخبر است و هیچ چیز بر او پوشیده نیست. او که چنین قوانین حکیمانهای برای حفظ و سعادت شما وضع کرده، به هر چیزی داناست.

فواید و پیامهای آیه:

• خداوند با قرار دادن کعبه و اماکن و زمانهای مقدس، نظم و امنیت را برای زندگی بشر تضمین کرده است؛ پس باید قدر این نعمتها را دانست و به احکام الهی احترام گذاشت.
• دین اسلام دین امنیت و آرامش است؛ حتی حیوانی که برای قربانی به حرم میرود، در امان است و نباید مزاحم او شد.
• علم بیپایان خداوند مایهٔ اطمینان خاطر مؤمنان است؛ او میداند چه چیزی برای بندگانش مفید است و بر اساس همین علم، قوانین را وضع کرده است.
• احترام به شعائر الهی، نشانهٔ تقوا و ایمان است و انسان را به خدا نزدیکتر میکند و جامعه را به سمت صلاح و سعادت سوق میدهد.