انعام سۈرىسى — ئايەت 152

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• يېتىم: ئاتىسى بالىلىق چېغىدا ئۆلۈپ قالغان بالا.
• أَشُدَّهُ: بالىنىڭ بېلىغ بولۇش يېشى، يەنى ئەقلى ۋە جىسمانىي جەھەتتىن يېتىلىش دەرىجىسى.
• الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ: ئۆلچەم ۋە تارازا، يەنى سودا-سېتىقتا ئىشلىتىلىدىغان ئۆلچەش قوراللىرى.
• بِالْقِسْطِ: ئادالەت بىلەن، ھەقلىق ھالدا.
• وُسْعَهَا: كۈچى يەتكەن دەرىجىدە، تاقىتى.
• ذَا قُرْبَى: يېقىن تۇغقان، خىش-ئەقرىبا.
• عَهْدِ اللَّهِ: ئاللاھ بىلەن قىلىنغان ئەھدە-ۋەدە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۇئمىنلەر! يېتىملارنىڭ مال-مۈلكىگە بۇزغۇنچىلىق قىلىش ئۈچۈن يېقىنلاشماڭلار. ئەگەر ئۇلارنىڭ مېلىنى ئىدارە قىلىدىغان بولساڭلار، پەقەت ئۇلارنىڭ مەنپەئىتى ئۈچۈن، مېلىنى كۆپەيتىش ۋە ياخشى ساقلاش مەقسىتىدە يېقىنلىشىڭلار. ئۇلار بېلىغ بولۇپ، ئەقلى يېتىلگەن يېشىغا يەتكەندە، ماللىرىنى تولۇق تاپشۇرۇپ بېرىڭلار.

ئۆلچەم ۋە تارازىنى ئادالەت بىلەن تولۇق ئۆلچەڭلار. باشقىلارغا بېرىشتە ۋە ئېلىشتا ھەقلىق بولۇڭلار، كەم بەرمەڭلار ۋە ئارتۇق ئالمىڭلار. ئاللاھ ھېچكىمنى كۈچى يەتمەيدىغان ئىشقا بۇيرۇمايدۇ. ئەگەر ئۆلچەشتە سەلبىي خاتالىق كېتىپ قالسا، ئۇنىڭ ئۈچۈن جاۋابكار بولمايسىلەر، چۈنكى ئاللاھ تائالا ھەر بىر كىشىنى پەقەت كۈچى يەتكەن دەرىجىدە مەسئۇل قىلىدۇ.

سۆزلىگەندە ۋە گۇۋاھلىق بەرگەندە ھەقىقەتنى ئېيتىڭلار، ئادالەتتىن چەتنىمەڭلار. گەرچە سۆز قىلىنىۋاتقان كىشى يېقىن تۇغقىنىڭلار بولسىمۇ، ھەقنى ئېيتىڭلار، تەرەپدارلىق قىلماڭلار. ئاللاھ بىلەن قىلغان ئەھدىڭلارغا ۋە ۋەدىلىرىڭلارغا ئەمەل قىلىڭلار، ئۇلارنى بۇزماڭلار.

مانا بۇ بۇيرۇقلار ئاللاھ سىلەرگە قاتتىق تەۋسىيە قىلغان ھۆكۈملەردۇر. ئۈمىدكى، ئۇنىڭدىن پەند-نەسىھەت ئېلىپ، ئەسلىگە كەلتۈرۈپ، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىسىلەر.

ئەي مۇسۇلمانلار! بۇ ئايەت بىزگە يېتىم-يېسىرلەرگە مېھرىبان بولۇشنى، سودا-سېتىقتا ئادالەتلىك بولۇشنى، ھەق سۆزلەشنى ۋە ئەھدىگە ۋاپا قىلىشنى ئۆگىتىدۇ. بۇلار ئىسلام دىنىنىڭ گۈزەل ئەخلاقلىرىدۇر. كېلىڭلار، بىز بۇ ئەخلاقلارنى ھاياتىمىزدا قوللىنىپ، جەمئىيەتتە ئادالەت ۋە ئىناقلىقنى تىكلىيلىكەي! ئاللاھ بىزنى ھەقىقىي مۇئمىنلاردىن قىلسۇن!