Sure En'âm — Ayet 152

Kelime Anlamları:

• Yetîm: Babası ölmüş, ergenlik çağına ulaşmamış çocuk.
• Eşudd: Ergenlik çağına ulaşıp akıl ve beden olgunluğuna ermek.
• Kıst: Adalet, hakkaniyet, doğruluk.
• Vus': Güç yetirme, takat, imkân dâhilinde olan.
• Ahd: Allah'ın emir ve yasaklarına dair verilen söz, antlaşma.

Tefsir:

Bu kutlu âyet, Yüce Rabbimizin kullarına verdiği yüce ahlâk ve adalet derslerini içermektedir. Allah Teâlâ, yetimin malına yaklaşmayı yasaklamış, ancak onun iyiliği ve menfaati için olan tasarrufları istisna tutmuştur. Yani bir velî veya vasi, yetimin malını korumak, artırmak ve onu ziyandan uzak tutmak amacıyla kullanabilir; fakat bu maldan kendisine bir pay çıkarmak, onu israf etmek veya haksız yere tüketmek kesinlikle haramdır. Bu yasak, yetim ergenlik çağına ulaşıp olgunlaşıncaya ve kendi malını idare edebilecek rüşde erinceye kadar devam eder. O zaman malı kendisine eksiksiz teslim edilir.

Ardından Allah, ticaret ve günlük hayattaki muamelelerde ölçü ve tartıda adaleti emretmektedir. Alışverişte, alırken de verirken de tam ölçü ve tam tartı yapmak, hile ve eksiklikten kaçınmak müminin şiarıdır. Ancak Yüce Rabbimiz merhametinin bir gereği olarak, insanın elinde olmayan küçük hataları ve takatinin üzerindeki yükümlülükleri affedeceğini bildirmektedir. Çünkü Allah hiç kimseye gücünün yetmeyeceği bir sorumluluk yüklemez.

Âyetin devamında, söz söylerken ve hüküm verirken adaletin korunması emredilir. İster bir şahitlik, ister bir hüküm, ister bir şefaat olsun; sözün doğru ve hakkaniyetli olması esastır. Bu adalet, yakın akraba veya dost lehine bile olsa çiğnenemez. Kimseye yakınlığı sebebiyle haksızlık yapılamaz, doğruluktan sapılamaz.

Son olarak Allah'a verilen söze ve O'nun ahdine vefa gösterilmesi emredilir. Bu, Allah'ın emirlerini yerine getirmek, yasaklarından kaçınmak ve O'na kulluk sözünde durmak demektir. Bütün bu emirler, insanın dünya ve ahiretini mamur eden, toplumda huzur ve güveni sağlayan ilâhî öğütlerdir. Allah bu öğütleri, kullarının düşünüp ibret alması, akıllarını kullanarak doğru yolu bulması için göndermiştir.

Bu âyetler, İslam'ın adalet, merhamet ve emanet konusundaki hassasiyetini gözler önüne serer. Yetimin hakkını gözetmek, ölçüde tartıda dürüst olmak, sözde adaletli davranmak ve ahde vefa göstermek; bir Müslümanın karakterinin temel taşlarıdır. Bu yüce ahlâkî değerleri hayatımıza hâkim kıldığımızda, hem Allah'ın rızasını kazanır hem de toplumda güven ve huzur tesis ederiz. Rabbimiz bizleri bu emirleri hakkıyla yerine getiren kullarından eylesin.