Ат-Тауба сүрөсү — Аят 100

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ – эң алгачкылар, башкалардан мурун баштагандар.
• الْمُهَاجِرِينَ – Меккеден Мединага хижра кылган, үй-жайын, журтун таштап кеткен ыймандуу адамдар.
• الْأَنصَارِ – Мединалык жардамчылар, пайгамбарга (с.а.в.) жардам берип, колдогон адамдар.
• بِإِحْسَانٍ – жакшылык менен, чын ыкластан, туура жол менен ээрчигендер.
• رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ – Аллах алардан ыраазы болду.
• وَرَضُوا عَنْهُ – алар да Аллахтан ыраазы болушту.
• الْفَوْزُ الْعَظِيمُ – улуу жеңиш, чоң ийгилик.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала Ыйманга биринчилерден болуп кирген адамдарды мактайт. Алар эки топко бөлүнөт: биринчиси – мухажирлер, башкача айтканда, ыйман үчүн өз мекенин, үй-бүлөсүн, мал-мүлкүн таштап, Мединага көчүп кеткендер. Экинчиси – ансарлар, б.а. Мединада жашап, пайгамбарга (с.а.в.) жана мухажирлерге жардам көрсөткөн, колдогон адамдар. Аллах аларды гана эмес, ошондой эле аларды жакшылык менен, чын жүрөктөн ээрчиген кийинки муундарды да мактайт. Бул деген – ишенимде, сөздө жана иш-аракетте алардын жолун уланткан, аларды үлгү кылган адамдар.

Аллах бул адамдардан ыраазы болду, себеби алар Ага жана Анын пайгамбарына моюн сунуп, баш ийишти. Алар да Аллахтан ыраазы болушту, анткени Аллах аларга улуу сооп-сыйлыктарды берди. Аллах аларга түбүнөн дарыялар агып турган бейиштерди даярдады, алар ал жерде түбөлүккө калышат. Бул – эң чоң жеңиш, эң улуу ийгилик.

Бул аятта сахабалардын (пайгамбардын жолдошторунун) артыкчылыгы жана алардын адилеттиги баяндалат. Аларды урматтоо, сүйүү жана алардын жолун ээрчүү – ыймандын негиздеринен. Анткени Аллах Өзү алардан ыраазы болгон болсо, биз да алардан ыраазы болушубуз жана аларды жакшылык менен эскерүүбүз керек.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят Аллахтын ыраазылыгына жетүүнүн эң чоң жолу – ыйманга биринчилерден болуп умтулуу, башкаларга жардам берүү жана жакшылык менен ээрчүү экенин көрсөтөт.
• Аллах ыраазы болгон адамдардын катарында болуу – ар бир мусулмандын эң чоң тилеги болушу керек. Бул аят бизди да ошол ата-бабаларыбыздын, сахабалардын жолун улоого чакырат.
• Бейиш – түбүнөн дарыялар агып турган, түбөлүк жашоо боло турган жай. Бул дүйнөнүн убактылуу жашоосу үчүн эмес, түбөлүк бейиш үчүн аракет кылуу керектигин эскертет.
• Ыймандуу адамдарга Аллахтын ыраазылыгы жана бейиш сыяктуу улуу сыйлыктар убада кылынган. Бул – ар бир мусулманды кубандыра турган, үмүт бере турган кабар.
• Сахабаларды сүйүү, аларды урматтоо жана алардын жолун ээрчүү – бизди да Аллахтын ыраазылыгына жеткире турган жол. Бул аят бизди исламга, биримдикке жана жакшылыкка чакырат.