توبہ سۈرىسى — ئايەت 43

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا مۇناسىۋەتلىك بىر ئەھۋالنى بايان قىلىدۇ. ئايەتتىكى ئىپادىلەرنى چۈشەندۈرۈپ ئۆتەيلى:

ئايەتتىكى مۇھىم سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• عَفَا اللَّهُ عَنكَ: ئاللاھ سېنى كەچۈردى، يەنى ئاللاھ سېنىڭ بۇ ئىشىڭنى ئەپۇ قىلدى.
• لِمَ أَذِنتَ لَهُمْ: نېمىشقا ئۇلارغا (جىھادتىن قېلىشقا) رۇخسەت بەردىڭ؟
• حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكَ: تاكى سەن ئۈچۈن ئېنىق بولغىچە.
• الَّذِينَ صَدَقُوا: راستچىل بولغان كىشىلەر، يەنى ئەزىرىدە راست سۆزلىگەنلەر.
• وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ: ۋە يالغانچىلارنى بىلگىچە.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ سۆيۈملۈك پەيغەمبەرگە ئىلتىپات قىلىپ، ئۇنىڭ قەلبىنى خۇشال قىلىش ۋە تەسەللى بېرىش ئۈچۈن، ئەپۇنى ئەيىبلەشتىن ئاۋۋال بايان قىلدى. ئاللاھ پەيغەمبەرگە خىتاب قىلىپ: "ئاللاھ سېنى كەچۈردى" دېدى، يەنى سېنىڭ ئىجتىھادىڭغا مۇناسىۋەتلىك بولغان بۇ ئىشتا ئاللاھ سېنى ئەپۇ قىلدى.

ئاندىن ئاللاھ تائالا: "نېمىشقا ئۇلارغا رۇخسەت بەردىڭ؟" دەپ سورىدى. بۇ يەردە سۆز مۇناپىقلار توغرىسىدا بولۇپ، ئۇلار جىھادتىن قېلىش ئۈچۈن ئەزىرلەرنى ئوتتۇرىغا قويغان ئىدى. ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرگە ئۇلارغا رۇخسەت بېرىشتىن بۇرۇن ساقلاپ، ئۇلارنى سىناپ بېقىشنى، شۇنداق قىلغاندا كىملەرنىڭ راستچىل ئىكەنلىكى ۋە كىملەرنىڭ يالغانچى ئىكەنلىكى ئېنىق بولىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.

بۇ ئايەتتىن ئالىمىز:

1. پەيغەمبەرنىڭ ئىجتىھادى: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بەزى مۇناپىقلارغا جىھادتىن قېلىش ئۈچۈن رۇخسەت بەرگەن ئىدى، بۇ ئۇنىڭ ئىجتىھادى ئىدى. ئاللاھ تائالا بۇنى ئەپۇ قىلدى، چۈنكى پەيغەمبەر ئۇلارنىڭ ئىچكى دۇنياسىنى بىلمەيتتى.
2. سىناش ۋە ئېنىقلاش: ئەگەر پەيغەمبەر ئۇلارغا دەرھال رۇخسەت بەرمەي، ئۇلارنى سىناپ باققان بولسا، راستچىلار بىلەن يالغانچىلار ئېنىق بولاتتى. راستچىل ئەزىرلىك قىلغۇچىلارغا رۇخسەت بېرىلىپ، يالغانچىلارنىڭ يالغانچىلىقى ئاشكارا بولاتتى.
3. ئاللاھنىڭ مەرھەمىتى: ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرنى ئەيىبلەشتىن بۇرۇن ئەپۇ قىلىشنى ئوتتۇرىغا قويدى، بۇ ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرگە بولغان مۇھەببىتى ۋە مەرھەمىتىنىڭ دەلىلىدۇر.
4. ھېكمەت ۋە ئەقىل: بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارغا شۇنى ئۆگىتىدۇكى، مۇھىم قارارلارنى چىقىرىشتىن بۇرۇن ياخشى ئويلىنىش، سىناش ۋە تەكشۈرۈش كېرەك. شۇنداق قىلغاندا، راستچىل بىلەن يالغانچى ئېنىق بولىدۇ.

ئەي مۇئمىن قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرگە بولغان چەكسىز مەرھەمىتىنى ۋە ھېكمەتلىك ئەيىبلەش ئۇسۇلىنى كۆرسىتىدۇ. ئاللاھ تائالا ھەر قانداق ئەھۋالدا بىزنى توغرا يولغا يېتەكلەيدۇ. بىز ئاللاھنىڭ كەچۈرۈمىگە ئېرىشىش ئۈچۈن، ئىمانىمىزنى مۇستەھكەم قىلىپ، ھەقىقەتنى ئىزدەپ، يالغاندىن يىراق تۇرۇشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى راستچىللار قاتارىغا قوشسۇن ۋە يالغانچىلاردىن قوغدىسۇن!