Tavba surasi — Oyat 5

Kalimalarning ma'nolari:

• انسَلَخَ – chiqdi, tugadi, o'tdi (hayvon terisini shilib chiqarishdan olingan bo‘lib, muddatning to‘liq o‘tganini bildiradi).
• الأَشْهُرُ الْحُرُمُ – bu yerda musulmonlar bilan ahd tuzgan mushriklarga to‘rt oy muhlat berilgan oylar nazarda tutilgan.
• وَخُذُوهُمْ – ularni asir olinglar.
• وَاحْصُرُوهُمْ – ularni qamal qilinglar, o‘z joylarida mahkam ushlanglar.
• كُلَّ مَرْصَدٍ – har bir yo‘l va kuzatuv joyida.

Tafsir:

Alloh taolo musulmonlarga o‘z ahdini buzgan mushriklarga nisbatan to‘rt oy muhlat berilganini eslatib, shu muddat tugashi bilan ularga qarshi kurashga buyruq beradi. Qachonki o‘sha himoya muddati bo‘lgan oylar tugasa, mushriklarni qayerda topsangiz, o‘ldiringlar, ularni asir olinglar, qamal qilib, har bir yo‘lda ularni kuzatib, ushlashga harakat qilinglar. Ular hech qayerda o‘zlarini xavfsiz his qilmasinlar.

Ammo agar ular shirkdan tavba qilib, Islomga kirsa, namozni to‘liq ado etsa va zakot bersa, demak ular chin dildan iymon keltirganlar. Bunday holatda ularni qo‘yib yuboringlar, ularga tegmananglar, chunki ular endi sizning dindoshlaringizdir. Alloh tavba qilgan bandalarini mag‘firat qiluvchi va ularga rahm-shafqat ko‘rsatuvchidir.

Bu buyruq ahdini buzgan va dushmanlik qilgan mushriklarga nisbatan bo‘lib, tinchlikni afzal ko‘rgan, ahdga vafo qilganlarga taalluqli emas. Islom dini adolat va rahm-shafqatni o‘zida mujassam etgan.

Foydalar:

1. Tavba eshigi har doim ochiq – Alloh taolo eng og‘ir gunoh – shirkdan qaytgan kishini ham kechirishini va’da qilgan. Bu har bir gunohkorga umid bag‘ishlaydi.
2. Iymonning alomati amaldadir – Tavba so‘zda emas, balki amalda – namoz o‘qish va zakot berish bilan tasdiqlanadi. Bu musulmonlarni amaliy ibodatlarga rag‘batlantiradi.
3. Islomda tartib va adolat – Hatto urushda ham qoidalar bor: avval muhlat beriladi, keyin da’vat qilinadi, so‘ngra jazo belgilanadi. Bu islomning rahm-shafqat va hikmatga asoslanganini ko‘rsatadi.
4. Birlik va birodarlik – Tavba qilgan kishi darhol musulmonlar jamoasining a’zosiga aylanadi va uning hayoti, moli himoya ostiga olinadi. Bu Islomning birlashtiruvchi kuchini namoyon etadi.
5. Allohning rahmati keng – Oyat oxirida "Innalloha g‘ofurur rohiym" deyilishi mo‘minlarga Allohning kechirimliligi va rahmli ekanini eslatib, ularni ham kechirimli bo‘lishga undaydi.