Tevbe Suresi — Ayet 5

Kelime Anlamları:

• İnseleha (انسلخ): Çıkmak, sona ermek, bitmek. Bir şeyin içinden sıyrılıp çıkması anlamına gelir; tıpkı hayvanın derisinin yüzülmesi gibi.
• Eşhürü’l-Hurum (الأشهر الحرم): Haram aylar. Burada kastedilen, müşriklere tanınan dört aylık güven ve eman süresidir. Bu süre içinde Müslümanların onlara dokunmaması haram kılınmıştı.
• Haysü vecedtümühüm (حيث وجدتموهم): Nerede bulursanız, nerede karşılaşırsanız.
• Huzûhüm (خذوهم): Onları esir alın, yakalayın.
• Ahsurûhüm (احصروهم): Onları kuşatın, kalelerinde ve sığınaklarında muhasara edin.
• Mer sad (مرصد): Gözetleme yeri, pusu kurulacak geçit ve yol.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, İslâm'ın azametini ve merhametini en güzel şekilde ortaya koyan ilahî bir beyandır. Yüce Rabbimiz, antlaşmayı bozan ve ihanet eden müşriklere tanınan dört aylık sürenin dolmasının ardından Müslümanlara şu emri veriyor: Artık o eman süresi sona erdiğine göre, size karşı savaş açan ve verdikleri sözü çiğneyen müşriklerle nerede karşılaşırsanız onlarla mücadele edin. Onları esir alın, kalelerinde ve sığınaklarında kuşatın, kaçabilecekleri bütün yolları ve geçitleri tutun ki fitne ortadan kalksın ve din yalnızca Allah'ın olsun.

Ancak bu emir, kör bir öfkenin veya intikam duygusunun ifadesi değildir. Bu, ilahî adaletin ve hikmetin gereğidir. Çünkü bu müşrikler, defalarca antlaşma yapmış, her seferinde ihanet etmiş, Müslümanlara eziyet etmiş ve İslâm'ın yayılmasına engel olmuşlardı. Onlara tanınan dört aylık süre, düşünmeleri ve akıllarını başlarına almaları için bir fırsattı.

İşte tam bu noktada âyet, İslâm'ın merhamet kapısını ardına kadar açıyor ve diyor ki: "Eğer tövbe ederler, namazı kılar ve zekâtı verirlerse, yollarını serbest bırakın." Yani onlar küfürden vazgeçip Allah'a yönelir, O'nun emirlerini yerine getirir ve toplumun huzuru için zekât gibi sosyal bir ibadeti ifa ederlerse, artık onlar sizin kardeşlerinizdir. Onlara dokunmayın, onları rahat bırakın.

Bu ne büyük bir rahmettir! Düşmanlık ve savaş hali, tövbe ve iman ile anında kardeşliğe dönüşüyor. Âyetin sonunda ise Rabbimiz, "Şüphesiz Allah, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir." buyurarak, tövbe eden kullarını asla geri çevirmeyeceğini, günahları ne kadar büyük olursa olsun affedeceğini müjdeliyor.

Bu âyetten alacağımız büyük dersler vardır: İslâm, adaleti emreder; ancak adaletin yanında her zaman merhamet ve af kapısı da açıktır. Kişi ne kadar sapmış olursa olsun, tövbe ettiği anda toplumun bir ferdi olarak kabul edilir. Müslüman, düşmanına karşı güçlü ve kararlı olmalı; ancak tövbe edene karşı da şefkatli ve bağışlayıcı olmalıdır. İşte bu denge, İslâm'ın güzelliğidir. Rabbimiz bizleri de tövbe eden, affeden ve affedilen kullarından eylesin. Âmin.