Ат-Тауба сүрөсү — Аят 60

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• الصَّدَقَاتُ — зекеттер, башкача айтканда милдеттүү түрдө берилүүчү мал-мүлктүн белгилүү үлүшү.
• الْفُقَرَاءِ — кедейлер, кирешеси бар болгону менен муктаждыгын жаба албагандар.
• الْمَسَاكِينِ — мискиндер, эч нерсеге ээ болбогон, муктаждыгы ачык көрүнүп тургандар.
• الْعَامِلِينَ عَلَيْهَا — зекет жыйноочулар жана аны бөлүштүрүүчүлөр.
• الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ — жүрөктөрү ысытылуучулар, башкача айтканда дили Исламга жакындатылуучу же ыйманы бекемделүүчү адамдар.
• فِي الرِّقَابِ — кулдарды бошотуу, б.а. келишим түзүп өзүн сатып алууга аракет кылган кулдарга жардам берүү.
• الْغَارِمِينَ — карыздар, күнөө же ысырапсыз себептерден улам карызга батып калгандар.
• فِي سَبِيلِ اللَّهِ — Аллахтын жолунда, б.а. согушка чыккан жоокерлерди жабдуу.
• وَابْنِ السَّبِيلِ — жолдо калгандар, б.а. сапарында каражаты түгөнүп калган жолоочу.
• فَرِيضَةً — милдеттүү түрдө белгиленген нерсе.
• عَلِيمٌ حَكِيمٌ — Аллах — пенделеринин кызыкчылыктарын жакшы билүүчү, шарият жана башкаруу иштеринде даанышман.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Чындыгында зекеттер — Аллах тарабынан белгиленген сегиз топко гана берилет. Алар: кирешеси бар болгону менен муктаждыгын жаба албаган кедейлер; эч нерсеге ээ болбогон жана муктаждыгы ачык көрүнүп турган мискиндер; зекетти жыйнап, бөлүштүрүү үчүн дайындалган адамдар — алар бай болушса да, иштерине жараша ылайыктуу үлүш алышат; жүрөктөрү Исламга жакындатылуучу же ыйманы бекемделүүчү адамдар; кулдарды бошотуу үчүн, башкача айтканда өзүн сатып алууга келишим түзгөн кулдарга жардам берүү; күнөө же ысырапсыз себептерден улам эмес, оор карызга батып калган жана аны төлөөгө кудурети жетпеген карыздар; Аллахтын жолунда согушуп жаткан жоокерлерди жабдуу; сапарында каражаты түгөнүп, жолдо калган жолоочу. Зекетти ушул сегиз топко гана бөлүштүрүү — Аллах тарабынан милдеттүү түрдө белгиленген буйрук. Аллах пенделеринин кызыкчылыктарын жакшы билет жана Өзүнүн шарияты менен башкаруусунда даанышман.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Зекет — Аллах тарабынан белгиленген, так жана акыйкат бөлүштүрүү системасы. Бул Исламдын коомдук адилеттикке канчалык маани берээрин көрсөтөт.
• Зекет байлар менен кедейлердин ортосундагы ажырымды азайтып, коомдо боорукердик, ынтымак жана жардамдашуу маданиятын бекемдейт.
• Зекет аркылуу жүрөктөр Исламга жакындап, ыйман бекемделип, адамдардын дили бири-бирине жумшарат.
• Зекет кулчулукту жоюуга, карыздарды жеңилдетүүгө, жоокерлерди коргоого жана жолоочуларга жардам берүүгө өбөлгө түзөт — бул Исламдын адамдык кадыр-баркты жогорулатуучу din экенин далилдейт.
• Аллах зекетти милдет кылганы — Анын пенделерине болгон мээрими жана камкордугу. Ал эч нерсени назик эсепке албай, баарын өз ордуна коюучу Даанышман жана Билүүчү.
• Бул аят бизди зекетти так аткарууга, аны ысырап кылбоого жана Аллахтын буйругун сыйлоого чакырат.