Ат-Тауба сүрөсү — Аят 61

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• يُؤْذُونَ — зыян кылышат, кыйнашат, тили менен же иши менен жамандык кылышат.
• أُذُنٌ — кулак. Бул жерде «эмне айтылса да угуп, ишене берүүчү» деген мааниде, мазактоо үчүн айтылган сөз.
• أُذُنُ خَيْرٍ — жакшылыкка кулак, б.а. угуусу жакшылыкка гана себеп болуучу кулак.
• يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ — ыймандууларга ишенет, алардын сөзүн чын деп кабыл алат.
• عَذَابٌ أَلِيمٌ — кыйноочу, оорутуучу азап.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта мунафыктардын (эки жүздүүлөрдүн) бир тобунун жаман жоруктары баяндалат. Алар пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) тили менен зыян кылып, аны мазактап: «Ал эмне айтылса да уга берет, ким айтса да ишене берет, жакшы-жаманды айырбайт» деп күнөөлөшчү. Чындыгында алар пайгамбардын (с.а.с.) жумшактыгын, кечиримдүүлүгүн жана адамдарга болгон ишеничин өздөрүнүн жалгандарын жашыруу үчүн пайдаланышчу.

Ошондо Аллах Таала пайгамбарына (с.а.с.) айттырат: «Эй, Мухаммед, аларга айт: силер аны “кулак” деп атап жатасыңар, бирок ал — жакшылыкка кулак. Ал Аллахка ыйман келтирет жана ыймандуулардын сөзүн чын деп кабыл алат. Ал силердин араңардагы ыйман келтиргендер үчүн ырайым болду. Ким ага ыйман келтирип, анын жолун ээрчисе, ал ага ырайым жана жакшылык алып келди. Ал эми ким Аллахтын элчисине тили же иши менен зыян кылса, ага кыйноочу азап даяр».

Демек, аятта пайгамбардын (с.а.с.) угуусу жана ишеничи анын алсыздыгы эмес, тескерисинче, анын кең пейилдиги, жакшылыкка болгон ынтызарлыгы жана ырайымдуулугу экени баяндалат. Мунафыктар муну туура эмес түшүнүп, аны мазакташкан, бирок Аллах алардын жалган ойлорун четке кагып, пайгамбардын артыкчылыгын ачып берди.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Пайгамбарга (с.а.с.) зыян кылуу — эң оор күнөөлөрдөн. Аллах ага зыян кылгандарга кыйноочу азап убада кылган. Бул анын Аллах алдындагы кадыр-баркынын чоңдугун көрсөтөт.
• Пайгамбардын (с.а.с.) жумшактыгы жана кечиримдүүлүгү — ыймандуулар үчүн үлгү. Ал адамдардын сөзүн угуп, жакшы ниет менен кабыл алган, бирок чындыкты дайыма коргогон.
• Ыймандуулар үчүн пайгамбардын (с.а.с.) келиши ырайым. Ал адамзатты караңгылыктан жарыктыкка алып чыккан, аларга түбөлүк бакыттын жолун көрсөткөн.
• Мунафыктардын жалган сөздөрү жана мазактары ыймандуулардын ыйманын алсырата албайт, тескерисинче, чындыктын дагы да ачык болушуна себеп болот.
• Ар бир адам өз тилине жана жоруктарына этият болушу керек. Пайгамбарга (с.а.с.) же анын жолун ээрчиген ыймандууларга зыян кылуу — Аллахтын азабына туш болууга алып барат.
• Ислам — ырайым жана жакшылык дини. Пайгамбардын (с.а.с.) ахлагы мунун эң мыкты үлгүсү. Ким анын жолун ээрчисе, дүйнөдө да, акыретте да жакшылыкка жетет.