Tövbə surəsi — Ayə 60

1) Bəzi sözlərin izahı:

• Sədəqələr (الصَّدَقَاتُ): Burada nəzərdə tutulan məcburi zəkatdır.
• Füqəra (الْفُقَرَاءِ): Ehtiyac içində olan, lakin malı və ya işi olsa da, bu ona çatmayan kasıblar.
• Məsakin (الْمَسَاكِينِ): Heç bir şeyi olmayan, vəziyyəti insanlara görünən və ya dilənçilik edən çox kasıblar.
• Amilin əleyha (الْعَامِلِينَ عَلَيْهَا): Zəkatı toplayan və paylayan vəzifəli şəxslər.
• Müəlləfətül-qulub (الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ): Qəlbləri İslamа isindiriləcək kimsələr.
• Fir-riqab (فِي الرِّقَابِ): Kölə azad etmək və ya mükatib köləyə kömək etmək.
• Qarimin (الْغَارِمِينَ): Borca batmış şəxslər.
• Fi səbilillah (فِي سَبِيلِ اللَّهِ): Allah yolunda cihad edənlər.
• İbnüs-səbil (وَابْنِ السَّبِيلِ): Yolda qalmış müsafir.
• Fərizətən (فَرِيضَةً): Vacib, Allah tərəfindən təyin edilmiş bir borc.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Uca Allah zəkatın kimlərə veriləcəyini açıq şəkildə bildirir. Zəkat yalnız bu səkkiz kateqoriyaya aiddir və başqasına verilə bilməz. Bu, Allahın Özü tərəfindən qoyulmuş hökmdür.

Zəkat əvvəlcə kasıblara — malı olsa da, ehtiyacını ödəməyənlərə, sonra miskinlərə — heç bir şeyi olmayan, vəziyyəti aşkar olanlara verilir. Daha sonra zəkat toplayan vəzifəlilərə — onlar varlı olsalar da, gördükləri işə görə haq alırlar. Sonra qəlbləri İslamа isindiriləcək kimsələrə — kafir olub İslamа gəlməsi gözlənilən, yaxud imanı zəif olub gücləndirilmək istənən, yaxud şərri dəf edilmək istənən şəxslərə. Sonra kölə azad etmək üçün — mükatib kölələrə və ya azadlığa çıxarılacaq əsirlərə. Sonra borclulara — günah və israf olmadan borca düşüb ödəyə bilməyənlərə. Sonra Allah yolunda olanlara — cihad edənlərə və mücahidlərin hazırlanmasına. Və nəhayət yolda qalmış müsafirə — səfərdə olub xərci tükənən kimsəyə.

Bu bölgü Allah tərəfindən vacib edilmiş bir fərizədir. Allah bəndələrinin mənafeyini çox yaxşı bilir və hər şeyi yerli-yerində qoyan hikmət sahibidir. Bu ayə bizə göstərir ki, İslam dini son dərəcə ədalətli və mərhəmətlidir — zəkat vasitəsilə cəmiyyətin ən həssas təbəqələri qorunur, qardaşlıq və həmrəylik güclənir. Gəlin bu ilahi hökmə sevgiylə əməl edək, çünki bu, həm dünyada sülhə, həm də axirətdə savaba aparan yoldur.