Аль-Баййина сүрәсе — Аять 1

Сүзләрнең мәгънәләре:

• «ләм йәкүн» — булмады, булмаган иде.
• «әһлел-китаб» — китап әһелләре, ягъни яһүдләр һәм насаралар (христианнар).
• «әл-мушрикүн» — мөшрикләр, ягъни сынымнарга табынучылар.
• «мунфәккиин» — аерылучылар, китеп баручылар, ташлаучылар.
• «әл-бәййинә» — ачык дәлил, ачык хөҗҗәт, ачык могҗиза.

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә бу аятьтә әйтә: Китап әһелләреннән (яһүдләр һәм насаралар) һәм мөшрикләрдән булган кәферләр, үзләренең имансызлыкларыннан, көферлекләреннән аерылып китмәделәр һәм аны ташламадылар — хәтта аларга ачык дәлил, ачык хөҗҗәт килгәнче. Бу ачык дәлил — Мөхәммәд салләллаһу галәйһи вә сәлләмнең килүе һәм аның пәйгамбәрлеген раслаучы ачык могҗизалар, Коръән килүе иде. Ягъни алар үзләренең иске диннәрендә, көферлекләрендә давам иттеләр, чөнки аларга хак дин килмәгән иде. Әмма пәйгамбәр килгәч, аларга хак юл ачыкланды, ләкин аларның күбесе иман китермәде.

Бу аять аларның элекке хәлләрен тасвирлый: алар хак дин килгәнче үзләренең ялгыш юлларында калдылар. Әмма пәйгамбәр килгәч, аларның өзрләре калмады — хак ачыкланды, дәлил тулы булды. Шуңа күрә аларның көферлектә калулары — үзләренең ихтыярлары һәм каты башлылыклары аркасында булды.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Аллаһы Тәгалә һәр кешегә хак юлны ачыклау өчен рәсүлләр җибәрә, һәм һәркемгә аның хаклыгы турында ачык дәлилләр бирелә. Кем дә кем хакны белгәннән соң да кире какса, аның өзре юк.
2. Пәйгамбәрләр килү — Аллаһының рәхмәте, чөнки алар кешеләрне караңгылыктан яктылыкка чыгаралар, хакны ялгыштан аералар.
3. Кеше хакны белгәнче генә гафу ителә ала; әгәр хак аңа ачыкланса һәм ул аны кире какса, бу — зур гөнаһ.
4. Бу аять безгә Исламның хак дин икәнен күрсәтә, чөнки ул ачык дәлилләргә, акылга һәм могҗизаларга нигезләнгән. Кем дә кем ихлас күңелдән хакны эзләсә, ул аны һичшиксез табар.
5. Мөселманнарга бу аять сабак бирә: алар үз диннәрендә нык торырга, аның хаклыгына ышануларын көчәйтергә тиешләр, чөнки аларның диннәре — ачык дәлилләргә нигезләнгән соңгы һәм камил дин.