Bayyina surasi — Oyat 1

Kalimalarning ma'nolari:

• Munfakkin – ajraluvchi, tark etuvchi, ketuvchi.
• Bayyina – ochiq-oydin hujjat, yaqqol dalil.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo avvalgi kitob ahli – yahudiy va nasroniylar, shuningdek, mushriklar (butparastlar)ning holatini bayon qilmoqda. Ular o'zlarining kufr va shirk ustidagi qarorlari, jamoatiy kelishuvlari va e'tiqodlaridan toki ularga ochiq-oydin hujjat kelguniga qadar ajraluvchi bo'lmadilar. Ya'ni, ular o'zlarining noto'g'ri yo'llarida turib oldilar va bu holni tark etmadilar.

"Bayyina" deganda esa Muhammad sollallohu alayhi vasallam nazarda tutiladi. Chunki ular avvalgi kitoblarda oxirzamon payg'ambarining kelishi haqida xabar berilganini bilishar edi. Ular o'sha payg'ambar kelishini kutib yurishardi, lekin u kelgach, o'jarlik va hasad tufayli unga iymon keltirmadilar. Ular o'zlarining eski dinlari va odatlariga mahkam yopishib oldilar, toki ularga haq payg'ambar kelguniga qadar. Payg'ambar kelgach esa, ularning bahonasi qolmadi, hujjat ustidan hujjat keldi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Haqni qabul qilishda kechiktirmaslik – Inson haqiqatni anglagach, darhol unga ergashishi lozim. Bahona izlab, eski odatlarga yopishib olish insonni halokatga olib boradi.
2. Payg'ambarlarning kelishi – rahmat – Alloh taolo har bir davrga o'z hujjatini yuboradi. Muhammad sollallohu alayhi vasallamning kelishi butun insoniyat uchun eng buyuk ne'matdir. Bu ne'matni qadrlash va unga shukr qilish har bir mo'minning burchidir.
3. Ilm va hujjatning ahamiyati – Inson o'z e'tiqodi va amallarida dalilga asoslanishi kerak. Dalil kelgach, unga bo'ysunish – aql va iymon talabidir.
4. O'jarlikning oqibati – Avvalgi ummatlarning kufrda turib olishlari ularning halokatiga sabab bo'ldi. Biz bundan saboq olib, haq kelganda uni darhol qabul qilishimiz lozim.
5. Islom – yakuniy haqiqat – Bu oyat Islom dinining haq ekanligini va Muhammad sollallohu alayhi vasallamning haq payg'ambar ekanligini tasdiqlaydi. Zero, ularning kelishi haqida avvalgi kitoblarda xabar berilgan edi.