Аль-Баййина сүрөсү — Аят 1

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• لَمْ يَكُنِ — «болгон эмес», «эмес болчу».
• الَّذِينَ كَفَرُوا — «каапыр болгондор», «ыйман келтирбегендер».
• أَهْلَ الْكِتَابِ — «Китеп ээлери», башкача айтканда, Тоорат менен Инжил берилген яхудилер жана христиандар.
• الْمُشْرِكِينَ — «мушриктер», башкача айтканда, Аллахка шерик кошкон, бут-сөмөлдөргө сыйынган адамдар.
• مُنفَكِّينَ — «ажырагандар», «баш тарткандар», «өз жолун таштагандар». Бул жерде алар өздөрүнүн каапырлык жолун, ыймансыздыгын таштап, ажырап кетүүчү эмес деген мааниде.
• الْبَيِّنَةُ — «ачык далил», «айкын белги», «ап-ачык далил-далил». Бул жерде пайгамбар Мухаммад (ﷺ) жана анын алып келген Куран насааттары түшүнүлөт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта каапырлыкта калган адамдардын абалын баяндайт. Китеп ээлери — яхудилер менен христиандар — жана мушриктер — бут-сөмөлдөргө сыйынгандар — өздөрүнүн каапырлык жолун, ыймансыздыгын жана туура эмес ишенимдерин таштап, ажырап кетүүчү эмес болчу. Алар ошол эле адашуу жолунда бекем турушту. Бул аларга ачык далил, айкын белги келгенге чейин уланды. Ал ачык далил — пайгамбар Мухаммад (ﷺ) жана ага түшүрүлгөн Куран. Алар буга чейин өз китептеринде акыркы пайгамбардын келерин күтүп, ага ишенип, аны менен бирге ыйманга келүүнү убада кылышкан болчу. Бирок ал пайгамбар келгенде, алардын көбү ага ыйман келтирбей, каапырлыктарын улантышты. Ошентип, алар өздөрүнүн каапырлыгынан ажырап, ыйманга өтүү үчүн Аллахтын ачык далилин күтүп турушкандай болушту, бирок ал далил келгенде ага каршы чыгышты.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Бул аят Аллахтын ачык далилдерин, айкын белгилерин жана пайгамбарларын жөнөтүү аркылуу адамзатты туура жолго багыттоо ыкмасын көрсөтөт. Аллах эч кимди далилсиз, акыл-эссиз калтырбайт.
• Пайгамбар Мухаммад (ﷺ) — адамзат үчүн эң чоң ачык далил, эң улуу белги. Анын келиши менен караңгылык тарап, акыйкат жол ачылды.
• Китеп ээлеринин жана мушриктердин каапырлыкта бекем турушу — алардын өздөрүнүн тандоосу, Аллахтын адилеттигинин далили. Аллах эч кимди зордоп ыйманга киргизбейт.
• Куран — ачык далил, айкын белги. Андагы акыйкаттар, илимий жана тарыхый далилдер адамды ыйманга жетектейт.
• Бул аят бизге ыймандын баалуулугун, каапырлыктын зыянын түшүнүүгө чакырат. Ыйман — Аллахтын берген улуу нээмати, аны баалай билүү керек.
• Ислам — ачык-айкын, түшүнүктүү дин. Анда купуя сырлар, түшүнүксүз нерселер жок. Ал акылга, далилге негизделген.
• Куран окуганда, анын маанисин түшүнүп, андагы ачык далилдерди ойлонуп, ыйманды бекемдөө керек.