سوره یونس — آیه 14

معانی کلمات:

• خَلائِف: جمع «خلیفه»، به معنای جانشینان و کسانی که به جای دیگران در زمین مستقر میشوند.
• لِنَنظُرَ: تا بنگریم و بیازماییم؛ یعنی علم ما تعلق گرفته است به اینکه عمل شما چگونه خواهد بود، و این تعبیر برای بیان آزمایش و پاداش است.

تفسیر آیه:

ای مردم! پس از آنکه اقوام پیشین مانند قوم نوح، عاد، ثمود و دیگران را به سبب تکذیب پیامبرانشان هلاک کردیم، شما را جانشینان آنان در زمین قرار دادیم و قدرت و تمکن در زمین به شما دادیم. این جانشینی نه از روی بیتوجهی، بلکه برای آن است که شما را بیازماییم و بنگریم که چگونه عمل میکنید: آیا راه خیر و طاعت را برمیگزینید و شکرگزار نعمتهای ما خواهید بود، یا راه شر و معصیت را در پیش میگیرید و نعمتهای ما را ناسپاسی میکنید؟ پس به مقتضای اعمالتان با شما رفتار خواهیم کرد؛ نیکوکاران را پاداش نیکو میدهیم و بدکاران را به سزای اعمالشان میرسانیم. این آیه هشداری است به انسانها که موقعیت و قدرت در زمین، امتحانی الهی است و همه در برابر آن مسئولاند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که قدرت، ثروت و هر امکانی که در زمین به دست میآوریم، یک آزمون الهی است، نه یک امتیاز بیقید و شرط؛ پس باید از این فرصتها در راه رضای خدا و خدمت به خلق استفاده کنیم.
• سنت الهی بر این است که اقوام طغیانگر را هلاک میکند و نسلهای بعدی را جایگزین آنان میکند؛ پس باید از سرنوشت پیشینیان عبرت بگیریم و راه آنان را تکرار نکنیم.
• خداوند به اعمال ما آگاه است و هیچ کاری از او پنهان نمیماند؛ این باور، انسان را به مراقبت از رفتار خود و اصلاح آن ترغیب میکند و امید را در دل مؤمن زنده نگه میدارد که پاداش کار نیک او ضایع نخواهد شد.
• این آیه انگیزهای برای سبقت در کارهای خیر است؛ زیرا هر لحظه از زندگی ما در محضر خداوند است و او به دقت مینگرد که چگونه عمل میکنیم.