Quraysh surasi — Oyat 1

Kalimalarning ma'nolari:

• Iylof (إِيلَافِ): O'rganish, odatlanib qolish, doimiy ravishda bajariladigan ish, o'zaro ahd-u paymon va birlik ma'nolarini bildiradi.
• Quraysh (قُرَيْشٍ): Makka shahrida yashovchi, Allohning haramini (Ka'bani) o'z zimmasiga olgan qabila nomi.

Tafsir:

Quraysh qabilasi Alloh taoloning buyuk ne'matlariga muyassar bo'lgan edi. Ular Makkadagi Baitullohning xizmatchilari bo'lib, shu sharaf tufayli butun Arabiston yarim orolida hurmat-e'tiborga sazovor edilar. Alloh ularga ikkita muhim sayohatni osonlashtirib qo'ygan edi: qishda janubga — Yamanga, yozda esa shimolga — Shomga (Suriyaga) savdo-sotiq uchun safar qilishar edi. Bu safarlar ular uchun xavfsiz va osoyishta o'tar, yo'lda hech kim ularga zulm qilmas, bosqinchilik qilmas edi. Ular bu savdo-sayohatlari orqali o'z tirikchiliklarini topib, Makka ahlini ham ta'minlashar edi.

Bu ne'matning asosiy sababi shu ediki, Quraysh qavmi Ka'baning xizmatchilari bo'lib, Alloh ularni o'z haramining ahli qilib tanlagan edi. Alloh taolo Abraha va uning fil qo'shinini halok qilish orqali Qurayshning izzatini saqlab qoldi va ularning qalblarini birlashtirdi. Shunday qilib, ular o'zaro ittifoq va hamjihatlikda yashashga o'rganib qoldilar. Bu ularga berilgan ulkan ne'mat edi — xavfsizlik, osoyishtalik va iqtisodiy farovonlik.

Foydalar:

1. Alloh taolo bandalariga bergan ne'matlarini eslatib, ularni shukrga chorlaydi. Quraysh qabilasiga berilgan xavfsizlik va farovonlik — har bir inson hayotida Allohning ko'plab ko'rinmas ne'matlari borligini anglatadi.
2. Ijtimoiy birlik va hamjihatlik — ummatning qudrati va barakasi shundadir. Qurayshning o'zaro ahd-u paymoni ularni kuchli qilganidek, bugungi kunda ham musulmonlarning birligi ularning izzatini oshiradi.
3. Allohning haramiga xizmat qilish — ulkan sharaf va ne'matdir. Bu har bir musulmonga o'z diniga, masjidlariga va Allohning uylariga xizmat qilishni o'rgatadi.
4. Iqtisodiy faoliyat va halol rizq izlash — Islomda maqtalgan ishdir. Qurayshning savdo-sayohatlari orqali rizq topishi bizga mehnat qilish va halol yeyishning ahamiyatini ko'rsatadi.
5. Allohning himoyasi — bandasi Allohga yaqin bo'lsa, Alloh uni har qanday balo-ofatdan saqlaydi. Qurayshning fil voqeasida najot topishi bunga yaqqol dalildir.