Qureyş surəsi — Ayə 1

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• إِيلَاف (ilaf): Vərdiş etmək, öyrəşmək, alışmaq, bir yerə toplanıb ünsiyyət yaratmaq mənasındadır. Burada Qureyş qəbiləsinin ticarət səfərlərinə və təhlükəsiz həyat tərzinə alışması nəzərdə tutulur.
• قُرَيْش (Qureyş): Məkkədə yaşayan, İslam Peyğəmbərinin (sallallahu aleyhi və səlləm) də mənsub olduğu məşhur ərəb qəbiləsinin adıdır.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə, əslində, özündən əvvəlki surənin (Fil surəsinin) davamı kimi başa düşülür. Uca Allah Fil surəsində fil sahiblərini (Əbrəhə və ordusunu) məhv etdiyini xatırladır. Bəs niyə məhv etdi? Məhz Qureyş qəbiləsinin rahatlığı, təhlükəsizliyi və ticarət səfərlərinin davam etməsi üçün. Yəni Allah Kəbəni qorumaqla yanaşı, Qureyşin də həyatını, rifahını və əmin-amanlığını qorudu.

Qureyş qəbiləsi qışda Yəmənə, yayda isə Şama ticarət karvanları təşkil edirdi. Bu səfərlər onların iqtisadi rifahını təmin edirdi. Onlar Məkkədə yaşayırdılar və ətraf qəbilələr onlara hörmət edirdi, çünki onlar Kəbənin xidmətçiləri idilər. Allah onlara bu təhlükəsizliyi, bu ruzi qapılarını və bu nizamlı həyatı bəxş etmişdi ki, onlar yalnız bir Allaha ibadət etsinlər və Ona şükür etsinlər.

Bu ayə bizə xatırladır ki, Allah bəzən bir qövmə dünyəvi nemətlər və təhlükəsizlik verir ki, onlar haqqı tanıyıb Allaha yönəlsinlər. Qureyşə verilən bu nemətlər də onları İslam peyğəmbərinə iman gətirməyə hazırlamalı idi. Çünki onların qorunması, ruzilərinin bol olması və ətrafda hörmət qazanmaları hamısı Allahın lütfü sayəsində idi.

Ey insan! Bir düşün: Sənin də həyatında neçə-neçə nemət var — səhər oyanmağın, işin, ailən, sağlamlığın, əmin-amanlığın. Bunların hamısı Allahın sənə olan lütfündəndir. Qureyşə verilən bu dünyəvi nemətlər onları Allaha yaxınlaşdırmalı idi. Elə isə gəl, biz də aldığımız hər nəfəsə, hər ruziyə görə Allaha şükür edək və yalnız Ona ibadət edək. Çünki əsl azadlıq, əsl təhlükəsizlik və əsl rahatlıq yalnız Allaha qul olmaqdadır.