سوره مریم — آيت 1

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

هن آيت ۾ لفظ ”ڪاف، ها، يا، عين، صاد“ آهن، جيڪي عربي ٻوليءَ جا مقطّع (الڳ الڳ پڙهجندڙ) اکر آهن. انهن کي ”حروفِ مقطعات“ چيو وڃي ٿو، يعني اهڙا اکر جن کي الڳ الڳ پڙهيو وڃي ٿو، نه ڪنهن لفظ جي صورت ۾. انهن اکرن جي حقيقي معنيٰ الله تعاليٰ کي ئي معلوم آهي، پر انهن جو هڪ وڏو مقصد ۽ حڪمت قرآن جي اعجاز ۽ عربن جي بيوسيءَ جو اظهار آهي.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت سورة مريم جي شروعات ۾ آيل آهي ۽ ان ۾ اهي ئي مقطّع اکر آهن جيڪي قرآن مجيد جي ڪيترن سورتن جي شروعات ۾ آيا آهن، جهڙوڪ سورة البقرة جي شروعات ۾ ”الف لام ميم“ ۽ سورة يس جي شروعات ۾ ”يس“ وغيره. انهن اکرن جو بنيادي مقصد اهو آهي ته قرآن مجيد جي اعجاز ۽ عظمت کي ظاهر ڪيو وڃي. قرآن مجيد عربي ٻوليءَ جي انهن ئي عام اکرن مان ٺهيل آهي، جن اکرن کي عرب پاڻ روزانو ڳالهائڻ ۾ استعمال ڪندا هئا، پر انهن ئي اکرن مان اهڙو ڪلام ٺهيل آهي جو پوري عرب قوم پنهنجي فصاحت ۽ بلاغت جي باوجود ان جهڙو ڪلام پيش ڪرڻ کان بيوس ۽ عاجز آهي. اهڙيءَ طرح هي اکر ان ڳالهه جو اعلان آهن ته هي قرآن الله تعاليٰ جو ڪلام آهي، ڪنهن انسان جو نه، ۽ ان جي معجزه هجڻ جو ثبوت آهن. انهن اکرن جي حقيقي معنيٰ ۽ مراد الله تعاليٰ کي ئي بهترين طرح معلوم آهي، اسان جو ايمان آهي ته هي الله تعاليٰ جو نازل ٿيل ڪلام آهي ۽ اسان ان تي پورو يقين رکون ٿا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• قرآن مجيد جو اعجاز ۽ معجزه هجڻ ثابت ٿئي ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو عربي ٻوليءَ جي سادن اکرن مان ٺهيل آهي، پر ان جهڙو ڪلام پيش ڪرڻ کان سڄي عرب قوم عاجز رهي.
• اهي مقطّع اکر اسان کي سيکارين ٿا ته قرآن تي غور ۽ تدبر ڪرڻ گهرجي ۽ ان جي عظمت کي سمجهڻ گهرجي.
• اهي اکر ان ڳالهه جي ياد ڏيارين ٿا ته قرآن الله تعاليٰ جو ڪلام آهي، ان ڪري اسان کي ان کي پوري ادب ۽ احترام سان پڙهڻ ۽ ان تي عمل ڪرڻ گهرجي.
• قرآن مجيد جي هر حصي ۾ حڪمت ۽ رحمت آهي، جيڪا انسان کي هدايت ۽ ڀلائيءَ ڏانهن رهنمائي ڪري ٿي.
• اهي اکر اسان کي ترغيب ڏين ٿا ته اسان قرآن مجيد سان محبت ڪيون، ان کي سمجهڻ جي ڪوشش ڪيون ۽ ان جي تعليمات کي پنهنجي زندگيءَ ۾ لاڳو ڪيون، ڇاڪاڻ ته اهو ئي اسان جي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابيءَ جو رستو آهي.