Baqara surasi — Oyat 150

Kalimalarning ma'nolari:

• Shatr: tomon, yo‘nalish.
• Hujja: dalil, bahona, e’tiroz.
• Zolimlar: haqni bilgan holda inkor etuvchilar, o‘jarlik qiluvchilar.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, qaysi joydan chiqib namoz o‘qimoqchi bo‘lsangiz, yuzingizni Masjidul Haram tomoniga qarating. Ey mo‘minlar, qayerda bo‘lmasangizlar — sharqda yoki g‘arbda, shimolda yoki janubda — namoz vaqtida yuzlaringizni shu qibla tomoniga burang. Bu buyruq avvalgi qiblaga nisbatan bekor qilishni tasdiqlash uchun takrorlanmoqda, chunki bu yangi qiblaga qaratilish — qat’iy va majburiy hukmdir.

Bu yo‘nalishni belgilashdan maqsad — odamlarning sizlarga qarshi bahona topishiga yo‘l qo‘ymaslikdir. Yahudiylar: "Muhammad o‘z dinimizga ergashib, bizning qiblamizga (Baytul Maqdisga) yuzlanardi", deyishlari mumkin edi. Mushriklar esa: "U Ibrohim alayhissalomning diniga da’vo qiladi-yu, lekin uning qiblasiga (Ka’baga) yuzlanmaydi", deb e’tiroz bildirishlari mumkin edi. Endi esa bu e’tirozlarga barham berildi. Faqat zolimlar — yahudiylar va mushriklarning o‘jar qismi — asossiz bahonalar bilan talashishda davom etadilar. Ularning bu bahonalari haqiqiy dalil emas, balki shunchaki janjal va o‘jarlikdir.

Shuning uchun ularning e’tirozlaridan qo‘rqmanglar, balki Mendan qo‘rqinglar — buyruqlarimni bajo keltirishda va qaytargan ishlarimdan saqlanishda. Men sizlarga eng mukammal qiblani tanlab berish orqali ne’matimni to‘liq qilishni iroda qildim. Bu bilan sizlarni boshqa ummatlardan ajratib, eng sharafli qiblaga hidoyat qildim. Shoyadki, shu orqali sizlar haq yo‘lga to‘liq hidoyat topsangizlar va zulmatdan yorug‘likka chiqsangizlar.

Foydalar:

1. Alloh taolo bandalariga eng yaxshisini tanlab beradi. Qiblaning o‘zgartirilishi — ummatning mustaqilligi va o‘ziga xosligini belgilovchi ulkan ne’matdir.
2. Musulmonlar dunyoning qaysi nuqtasida bo‘lmasin, bir qiblaga yuzlanishlari ularning birligi va ittifoqining ramzidir.
3. Haq e’tirozlar qarshisida Allohning amriga amal qilish — chin iymonning belgisidir. Insonlar roziligidan ko‘ra Allohning roziligini ustun qo‘yish lozim.
4. Qibla — bu shunchaki jismoniy yo‘nalish emas, balki qalbni Allohga bog‘lovchi ma’naviy yo‘nalishdir. Har namozda yuzimizni Ka’baga burish orqali biz qalbimizni ham Allohning amriga bo‘ysundiramiz.
5. Allohning ne’mati faqat moddiy ne’matlar emas, balki eng katta ne’mat — to‘g‘ri yo‘lga hidoyat qilinishidir. Bu ne’matning to‘liq bo‘lishi esa Islom dinida sobit qolish va shu din ustida vafot topishdir.