Сураи Аль-Бакара — Оят 175

1. Маънои калимаҳое, ки ба шарҳ ниёз доранд:

• اشْتَرَوُا — хариданд, иваз карданд; дар ин ҷо маънои «иваз намуданд» ё «мубодила карданд»-ро дорад.
• الضَّلَالَةَ — гумроҳӣ, роҳи нодуруст, яъне дур шудан аз роҳи рост.
• الْهُدَىٰ — ҳидоят, роҳи рост, роҳнамоӣ ба сӯи ҳақ.
• الْعَذَابَ — азоб, ҷазои дарднок.
• الْمَغْفِرَةِ — бахшиш, омурзиш аз ҷониби Аллоҳ.
• فَمَا أَصْبَرَهُمْ — чӣ гуна тоқатоваранд, чӣ қадар сабр мекунанд; ин ҷо ба маънои тааҷҷуб ва мазаммат аст.
• النَّارِ — оташ, яъне оташи дӯзах.

1. Тафсири оят:

Ин оят дар бораи он гурӯҳе сухан мегӯяд, ки сифатҳои бад доранд — онҳое, ки илми ҳақро пинҳон мекунанд ва мардумро аз роҳи рост бозмедоранд. Онҳо ҳидоят ва роҳи дурустро бо гумроҳӣ иваз карданд, яъне ба ҷои пайравӣ аз ҳақ, роҳи нодурустро интихоб намуданд. Инчунин онҳо бахшиш ва омурзиши Аллоҳро бо азоби Ӯ иваз карданд, яъне амалҳое карданд, ки сабаби гирифтор шудан ба азоби дӯзах мешаванд, на сабаби бахшиш.

Сипас Аллоҳ таоло ба ҳайрат меорад ва мефармояд: «Чӣ гуна онҳо бар оташи дӯзах тоқат мекунанд!» Ин иборат аз тааҷҷуб ва мазаммат аст — гӯё онҳо чунон ба амалҳои бад саркашӣ мекунанд, ки гӯё ба азоби дӯзах аҳамият намедиҳанд ва ба он тоқат доранд. Дар ҳақиқат, ин сухан барои сарзаниш ва хор кардани онҳост, на барои таъриф кардани сабри онҳо.

1. Фоидаҳое, ки аз ин оят бармеоянд ва мардумро ба ислом ва Қуръон меҳрубон мекунанд:

• Ин оят нишон медиҳад, ки Қуръон роҳи ҳақро аз роҳи ботил ба таври возеҳ ҷудо мекунад ва одамро аз интихоби роҳи нодуруст огоҳ месозад.
• Ҳидоят неъмати бузурги Аллоҳ аст; касе ки онро бо гумроҳӣ иваз кунад, дар ҳақиқат ба худи худ зулм мекунад.
• Бахшиши Аллоҳ аз азоби Ӯ беҳтар ва арзишмандтар аст; инсон бояд амалҳое кунад, ки сабаби омурзиш гарданд, на сабаби азоб.
• Оят моро тарбият мекунад, ки ба оқибати амалҳои худ андеша кунем ва аз роҳҳои бад дурӣ ҷӯем.
• Қуръон бо услуби пурҳикмат ва таъсирбахш инсонро ба сӯи некӣ ва наҷот ҳидоят мекунад, ки ин худ далели раҳмату меҳрубонии Аллоҳ ба бандагонаш аст.