Baqara surasi — Oyat 175

Kalimalarning ma'nolari:

• اشْتَرَوُا: sotib oldilar, ya'ni o'z ixtiyorlari bilan almashtirdilar.
• الضَّلَالَةَ: haqiqatdan adashish, zolimlik va nodonlik.
• بِالْهُدَى: hidoyat va to'g'ri yo'l o'rniga.
• الْعَذَابَ: azob-uqubat.
• بِالْمَغْفِرَةِ: mag'firat va kechirim o'rniga.
• فَمَا أَصْبَرَهُمْ: ularning olovga nisbatan sabr-qanoatiga hayron qolish ma'nosida.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo ilmi yashirilgan, haqni yashirib, o'z manfaatlarini ko'zlagan kimsalarni ta'riflaydi. Ular hidoyat va to'g'ri yo'l o'rniga zalolat va adashishni, Allohning mag'firati va kechirimi o'rniga esa azobni tanladilar. Ya'ni, ular o'z ixtiyorlari bilan yaxshilik o'rniga yomonlikni, najot o'rniga halokatni sotib oldilar. Bu ularning o'ta ahmoqona va zararli ishi ekanini ko'rsatadi.

So'ngra Alloh taolo ularning holatiga hayron qolib: "Ularning olovga nisbatan sabri qanday ham zo'r!" deydi. Bu yerda "sabr" so'zi kinoya ma'nosida ishlatilgan — ya'ni ular do'zax azobiga chidashga go'yo tayyor turgandek, gunoh ishlarni qilishda davom etmoqdalar. Ular o'z qilmishlari bilan go'yo olovga kirishga sabr qilayotgandek, hech qanday tavba qilmaydilar va gunohlarini tark etmaydilar. Bu ularning jaholatini va oqibatni o'ylamasliklarini bildiradi.

Foydalar:

• Inson o'z ixtiyori bilan yaxshi narsani yomon narsaga almashtirsa, bu uning aqlsizligi va ziyonkorligini ko'rsatadi. Shuning uchun har bir inson o'z tanlovlarida hushyor bo'lishi, haqni batilga almashtirmasligi kerak.
• Ilmni yashirish yoki haqni buzib ko'rsatish katta gunoh bo'lib, insonni halokatga olib boradi. Alloh taolo ilm egalariga haqni oshkor qilishni buyurgan.
• Bu oyat musulmonlarga saboq beradiki, ular doimo to'g'ri yo'ldan borishlari, gunoh va ma'siyatdan saqlanishlari, Allohning mag'firati va rahmatini qo'lga kiritishga intilishlari lozim. Chunki oxiratda faqat taqvo va yaxshi amallar kishiga foyda beradi.