سوره بقره — آیه 175

معانی کلمات:

• اشتروا: خریدند، یعنی اختیار کردند و برگزیدند (در اینجا به معنای استبدال و مبادله است).
• الضلالة: گمراهی و کفر.
• بالهدی: در برابر هدایت و ایمان (یعنی هدایت را فروختند و گمراهی را خریدند).
• العذاب: کیفر و عذاب الهی.
• بالمغفرة: در برابر آمرزش و بخشش الهی.
• فما أصبرهم: چه اندازه شکیبا و پایدارند! (این جمله برای تعجب و شگفتی از کار زشت آنهاست).

تفسیر آیه:

آن کسانی که صفات پیشین (کتمان حق و فروختن آیات الهی به بهای اندک) را دارند، همان کسانی هستند که گمراهی را به جای هدایت خریدند و عذاب را به جای آمرزش برگزیدند. یعنی با اینکه راه روشن هدایت و ایمان در برابرشان بود، آن را رها کردند و کفر و گمراهی را انتخاب نمودند؛ و به جای آنکه مشمول مغفرت و بخشش الهی شوند، با این کار خود، سزاوار عذاب و آتش دوزخ گشتند.

سپس خداوند متعال از روی شگفتی و تعجب از حال آنان میفرماید: «فَمَا أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ» یعنی چه اندازه در برابر آتش دوزخ شکیبا و پایدارند! آنان با اعمال زشت خود، چنان خود را در معرض آتش قرار دادهاند که گویی هیچ باکی از آن ندارند و برای ماندن در آن عذاب جاودانه، آمادگی کامل نشان میدهند. این تعبیر، در واقع برای تحقیر و توبیخ آنان است؛ چرا که با علم به عاقبت کارشان، باز هم بر گناه و کفر خود اصرار میورزند.

فواید و پیامهای آیه:

1. ارزش هدایت و ایمان: این آیه نشان میدهد که هدایت و ایمان، گرانبهاترین سرمایههای انسان هستند و کسی که آنها را با گمراهی و کفر معاوضه کند، زیانکاری بزرگ است.
2. هشدار درباره کتمان حق: کسانی که علم و حقیقت را برای منافع دنیوی پنهان میکنند، در حقیقت عذاب الهی را برای خود خریده و از آمرزش خداوند محروم میشوند.
3. شگفتی از رفتار انسانهای نادان: قرآن با این تعبیر زیبا، ما را به تفکر وا میدارد که چرا انسانها با وجود عاقبت شوم گناه، باز به سوی آن میروند و از رحمت بیپایان خداوند رویگردان میشوند.
4. دعوت به بازگشت و توبه: این آیه به طور غیرمستقیم به ما میآموزد که هرگز برای منافع مادی و زودگذر، حقایق دینی را نادیده نگیریم و همواره در مسیر هدایت و رضایت الهی گام برداریم تا مشمول مغفرت و رحمت او شویم.