حج سۈرىسى — ئايەت 78

1) قىسقىچە سۆز ئىزاھاتى:

• وَجَاهِدُوا: جىھاد قىلىڭلار، يەنى كۈچ-قۇۋۋىتىڭلارنى سەرپ قىلىپ تىرىشىڭلار.
• حَقَّ جِهَادِهِ: ئۇنىڭ جىھادىنى ھەقلىق ۋە تامامەن ئورۇنلاش، يەنى خالىس نىيەت بىلەن، پۈتۈن كۈچنى سەرپ قىلىپ.
• اجْتَبَاكُمْ: ئاللاھ سىلەرنى تاللىدى ۋە ئىختىيار قىلدى.
• حَرَجٍ: تارلىق، قىيىنچىلىق، زىيادە ئېغىر يۈك.
• مِّلَّةَ: دىن، شەرىئەت، يول.
• شَهِيدًا: گۇۋاھچى.
• اعْتَصِمُوا: چىڭ ئېسىلىڭلار، تايىنىڭلار، ئىشەنچ قىلىڭلار.
• مَوْلَاكُمْ: سىلەرنىڭ ئىگەڭلار، ياردەمچىڭلار، قوغدىغۇچىڭلار.
• نَصِيرُ: ياردەم بەرگۈچى، مەدەتكار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۆمىنلەر! ئاللاھ يولىدا ھەقىقىي جىھاد قىلىڭلار، يەنى پۈتۈن كۈچ-قۇۋۋىتىڭلار، مال-مۈلۈكىڭلار ۋە جانلىرىڭلار بىلەن، پەقەت ئاللاھنىڭ رازىلىقى ئۈچۈن خالىس نىيەت بىلەن تىرىشىڭلار. ئاللاھ تائالا سىلەرنى بۇ ئۇلۇغ دىنغا خىزمەت قىلىش ئۈچۈن تاللىدى ۋە ئىختىيار قىلدى. ئۇ سىلەرگە بەرگەن دىنىدا ھېچقانداق تارلىق، قىيىنچىلىق ۋە زىيادە ئېغىر يۈك يوق قىلدى. بۇ دىن ئاسان، كەڭ ۋە يۇمشاق بولۇپ، تەۋبە قىلىش، كەففارەت بېرىش ۋە رۇخسەتلەردىن پايدىلىنىش قاتارلىق ئاسانلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇ يول ئاتىڭلار ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ يولىدۇر. ئاللاھ سىلەرنى ئىلگىرىكى كىتابلاردا ۋە بۇ قۇرئاندا «مۇسۇلمانلار» دەپ ئاتىدى. بۇ شەرەپلىك ئىسىم سىلەرگە بېرىلگەنلىكىنىڭ ھېكمىتى شۇكى، پەيغەمبەر سىلەرگە گۇۋاھچى بولۇپ، ئۇنىڭ سىلەرگە ئاللاھنىڭ رىسالىتىنى يەتكۈزگەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىدۇ؛ سىلەرمۇ باشقا ئۈممەتلەرگە گۇۋاھچى بولۇپ، ئۇلارنىڭ پەيغەمبەرلىرىنىڭ ئۇلارغا ئاللاھنىڭ ھۆكۈملىرىنى يەتكۈزگەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىسىلەر. شۇڭا بۇ ئۇلۇغ نېمەتكە شۈكۈر قىلىڭلار ۋە ئۇنىڭ قەدرىنى بىلىڭلار. نامازنى پۈتۈن شەرتلىرى ۋە رۇكۇنلىرى بىلەن ئورۇنلاڭلار، زاكاتنى ھەقلىق چىقىرىڭلار ۋە ئاللاھقا چىڭ ئېسىلىڭلار، ئۇنىڭغا تايىنىڭلار. ئۇ سىلەرنىڭ ئىگەڭلار ۋە قوغدىغۇچىڭلار. ئۇ نېمىدېگەن ياخشى ئىگە ۋە نېمىدېگەن ياخشى ياردەمچى! ئاللاھ سىلەرنى ھەر قانداق قىيىنچىلىقتا قوللايدۇ ۋە ياردەم بېرىدۇ.

3) دەۋەت ۋە تەرغىب:

ئەي مۇسۇلمان قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە ئاللاھنىڭ بىزگە بەرگەن ئۇلۇغ نېمەتلىرىنى ئەسكەرتىدۇ. ئاللاھ بىزنى ئىسلام دىنىغا تاللىدى، بىزنى «مۇسۇلمان» دېگەن شەرەپلىك ئىسىم بىلەن ئاتىدى. بۇ نېمىدېگەن چوڭ شەرەپ! بىزنىڭ دىنىمىز ئاسان، يۇمشاق ۋە كەڭ. شۇڭا بىز ئاللاھقا شۈكۈر قىلىشىمىز، نامازلىرىمىزنى ۋاقتىدا ۋە تەرتىپلىك ئوقۇشىمىز، زاكاتلىرىمىزنى چىقىرىشىمىز ۋە ھەر ئىشتا ئاللاھقا تايىنىشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنىڭ ئىگەمىز، ئۇ نېمىدېگەن ياخشى ئىگە ۋە نېمىدېگەن ياخشى ياردەمچى! ئەگەر بىز ئاللاھقا چىڭ ئېسىلساق، ئۇ بىزنى ھەر قانداق قىيىنچىلىقتا قوللايدۇ ۋە غەلىبە بېرىدۇ. كېلىڭلار، بۇ ئايەتنىڭ ئۆگەتكەنلىرىنى ھاياتىمىزدا ئەمەلىيلەشتۈرەيلى، ئاللاھنىڭ بىزگە بەرگەن نېمەتلىرىگە شۈكۈر قىلايلى ۋە ئۇنىڭ يولىدا چىن كۆڭلىمىزدىن تىرىشايلى. ئاللاھ بىزنى ھەممىمىزنى ئۆزىنىڭ يولىدا مۇستەھكەم قىلسۇن!