Аль-Джумуа сүрөсү — Аят 10

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• قُضِيَتِ — бүттү, аяктады, аткарылды.
• فَانتَشِرُوا — тарагыла, жайылыгыла (иш-аракет жана тиричилик үчүн).
• وَابْتَغُوا — издегиле, аракет кылгыла, сурагыла.
• فَضْلِ اللَّهِ — Аллахтын жакшылыгы, ырыскысы, берекеси.
• وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا — Аллахты көп эстегиле, эсиңерден чыгарбагыла.
• تُفْلِحُونَ — ийгиликке жетесиңер, жеңишке жетесиңер, куткарыласыңар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Жума күнү азан айтылганда, ыймандуу адамдар Аллахты эстөө жана жума намазын өтөө үчүн шашышат. Жума намазы жана ага чейинки хутба аякталгандан кийин, Аллах Таала пенделерине жер бетинде тарап, тиричилик кылууга, адал ырыскы издөөгө, соода-сатык жана башка пайдалуу иштер менен алектенүүгө уруксат берет. Бул — дүйнө иштерине аралашууга чакырык, бирок анын чегинде адал жол менен гана болушу керек.

Аятта «Аллахтын жакшылыгын издегиле» деп айтылган — бул ырыскыны адал эмгек, соода, өнөр жана башка уруксат берилген жолдор менен табууну билдирет. Ал эми «Аллахты көп эстегиле» дегени — дүйнөлүк иштерге алаксып, Раббиңерди унутуп калбагыла дегендик. Ырыскы издеп жүргөндө да, соода кылганда да, үй-бүлөң менен болгондо да Аллахты эстөө, Анын буйруктарын аткаруу, тыйгандарынан алыс болуу зарыл.

Акырында «Ошондо ийгиликке жетесиңер» деп айтылган — бул ийгилик дүйнөдө да, акыретте да болот. Дүйнөдө адал ырыскы, тынч жашоо, жүрөк тынчтыгы; акыретте Аллахтын ыраазылыгы, бейиш жана түбөлүк бакыт. Демек, жума намазы дүйнө иштеринен качуу эмес, тескерисинче, рухий кубат алып, дүйнө иштерин адал жол менен улантуу үчүн берилген мүмкүнчүлүк.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Дин жана дүйнө тең салмакта: Ислам дүйнөдөн качууну эмес, дүйнөнү адал жол менен курууну үйрөтөт. Жума намазы рухий кубат берүүчү булак, ал эми андан кийинки эмгек — ошол кубаттын жемиши.
• Адал ырыскы — ибадат: Эмгек кылуу, соода кылуу, үй-бүлөңдү багуу — бул да Аллахтын алдындагы милдет жана сыйлык алуучу амал. Ырыскыны адал жол менен издөө — ыймандын белгиси.
• Аллахты эстөө — ийгиликтин ачкычы: Канчалык иш менен алектенсең да, Аллахты эстөөнү унутпа. Себеби, ырыскыны берүүчү — Аллах. Көп эстөө жүрөктү тынчытат, ишти берекелүү кылат.
• Ийгилик — эки дүйнөдө: Чыныгы ийгилик — дүйнөдө адал жашоо, акыретте бейишке жетүү. Бул аят аркылуу Аллах бизге эки дүйнөнү тең утуунун жолун көрсөтүп турат.
• Ислам — жеңил жана жашоого ылайыктуу: Ислам адамдын табиятына шайкеш келген дин. Ал ибадатты да, эмгекти да, эс алууну да камтыйт. Ошондуктан ыймандуу адам жашоосунун ар бир кезинде Аллах менен байланышта болуп, ийгиликке жетет.