Cümə surəsi — Ayə 11

Söz izahı:

• انفَضُّوا: dağılıb getdilər, sökülüb ayrıldılar.
• لَهْوًا: əyləncə, oyun-kef, diqqəti yayındıran şey (burada təbil səsi nəzərdə tutulur).
• قَائِمًا: ayaq üstə (Peyğəmbər — sallallahu aleyhi və səlləm — minbərdə xütbə deyərkən ayaq üstə idi).
• خَيْرُ الرَّازِقِينَ: ruzi verənlərin ən xeyirlisi, ən yaxşı ruzi verəni.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə Mədinədə baş vermiş bir hadisə ilə bağlı nazil olmuşdur. O vaxt Mədinədə ağır quraqlıq vardı və insanlar çətinlik içində yaşayırdılar. Bir gün Dihyə ibn Xəlifə adlı bir sahabə Şam tərəfdən mal və ərzaq gətirən karvanla gəldi. Onların gəlişini xəbər vermək üçün təbil çalındı. Bu, Cümə günü idi və Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) minbərdə xütbə deyirdi. İnsanlar karvanın səsini və təbilin sədasını eşidincə, xütbəni yarımçıq qoyub ticarətə və əyləncəyə tərəf qaçdılar. Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) isə minbərdə tək-tənha, ayaq üstə qaldı.

Allah-təala bu ayədə həmin hadisəni xatırladaraq buyurur: Ey Peyğəmbər, onlar bir ticarət və ya bir əyləncə gördükdə dərhal oraya sökülüb gedir, səni isə minbərdə ayaq üstə tək qoyurlar. Onlara de: Allahın yanında olan savab və nemət, onların qaçdığı o ticarətdən və əyləncədən qat-qat xeyirlidir. Çünki dünya malı keçicidir, əyləncə isə fanidir; Allahın verdiyi mükafat isə əbədidir. Allah ruzi verənlərin ən xeyirlisidir — ruzini əslində yaradan və bol-bol verən yalnız Odur. Elə isə ruzini Onun yanında axtarın, Ona itaət edərək qazancınızı artırın və Onun razılığını hər şeydən üstün tutun.

Bu ayədən öyrənirik ki, dünya işləri, ticarət və əyləncə bizi ibadətdən, xüsusilə Cümə xütbəsindən və Peyğəmbərin sözünə qulaq asmaqdan yayındırmamalıdır. Əsl qazanc, əsl sərvət Allahın yanındadır. Kim Allahın verdiyinə razı olub Ona güvənərsə, ən böyük sərvətə qovuşar. Gəlin biz də qəlbimizi dünya məşğuliyyətlərindən təmizləyib, Allahın hüzurunda olan əbədi nemətlərə yönələk. Çünki ən gözəl ruzi verən, ən comərd verən Allahdır.