Surat Al-Jumu'ah — Ayat 11

1) Tegesing tembung-tembung kang perlu dijlentrehake:

• تِجَارَةً (tijāratan): dagangan, yaiku barang utawa urusan dagang kang bisa nuwuhake bathi donya.
• لَهْوًا (lahwan): panggawé kanggo dolanan utawa nyenengake ati, kayata swara tabuh, gamelan, lan sakpanunggalane kang ngalihake manungsa saka bab kang luwih penting.
• انفَضُّوا (infaḍḍū): padha bubar, padha mlayu metu, padha buyar saka panggonane.
• إِلَيْهَا (ilayhā): marang dagangan utawa lelagon mau.
• قَائِمًا (qā'iman): isih ngadeg, yaiku Nabi Muhammad ﷺ isih ngadeg ing mimbar lagi khutbah.
• مَا عِندَ اللَّهِ (mā 'indallāh): apa kang ana ing sisihe Allah, yaiku pahala lan ganjaran kang disimpen kanggo wong kang taat.
• خَيْرُ الرَّازِقِينَ (khayrur-rāziqīn): sing paling becik ing bab menehi rezeki, yaiku Allah SWT.

2) Jlentrehan isining ayat:

Ing ayat iki, Allah SWT nyritakake kahanan sawenehing kaum Muslimin ing jaman Nabi Muhammad ﷺ. Nalika semana ing kutha Madinah lagi ngalami paceklik kang abot. Banjur ana wong kang aran Dihyah bin Khalifah teka saka Syam nggawa dagangan kang akeh banget. Saben tekane, ditabuh genderang minangka tandha yen dagangan wis teka. Wektu iku Nabi Muhammad ﷺ lagi ngadeg ing mimbar, lagi ngaturake khutbah Jum'at. Bareng para sahabat krungu swara tabuh lan weruh dagangan kang teka, banjur akeh kang padha bubar metu saka masjid, ninggalake Nabi ﷺ kang isih ngadeg dhewekan ing mimbar.

Allah SWT banjur paring dhawuh marang Nabi Muhammad ﷺ supaya ngandika marang wong-wong mau: "Apa kang ana ing sisihe Allah, yaiku pahala lan ganjaran tumrap panggawe becik, iku luwih becik lan luwih migunani tinimbang lelagon lan dagangan kang padha diutamakake mau." Awit saka iku, wong mukmin kudu ngutamakake bab kang ana ing sisihe Allah tinimbang bab donya kang sipate sementara. Lan Allah iku sing paling becik ing bab menehi rezeki, amarga mung Allah sing sejati-sejatine paring rezeki marang sakabehing makhluk. Mula saka iku, mung marang Allah kita kudu nyuwun rezeki lan mung marang Panjenengane kita kudu ngarep-arep kabecikan donya lan akhirat.

3) Faedah lan piwulang kang bisa dijupuk:

• Ayat iki mulangake marang kita supaya ngutamakake ibadah lan ngelmu tinimbang bab donya kang sipate mung sedhela. Nalika lagi khutbah Jum'at, kabeh kudu ngrungokake kanthi tenang lan ora kena bubar mung amarga ana dagangan utawa lelagon.
• Rezeki kang sejati iku saka Allah. Sanajan wong bisa dagang lan golek bathi, nanging sing nemtokake rezeki iku mung Allah. Mula aja nganti kita nglalekake Allah amarga mburu donya.
• Pahala lan ganjaran saka Allah iku luwih gedhe lan luwih langgeng tinimbang kasenengan donya kang mung sedhela. Wong kang ngerti bab iki bakal luwih seneng nglakoni taat lan ibadah.
• Ayat iki uga nuduhake keluhurane Nabi Muhammad ﷺ lan kudu ngajeni marang beliau, amarga beliau wis nindakake tugas kanthi sabar sanajan ditinggal para sahabate.
• Iki dadi pangeling kanggo kita kabeh: aja nganti urusan dagang, hiburan, utawa kasenengan donya ngalahake kewajiban agama. Awit kabegjan kang sejati iku ana ing nuruti dhawuhe Allah lan ngetutake tuntunane Rasulullah ﷺ.