سوره انفال — آیه 6

معانی کلمات:

• یُجَادِلُونَکَ: با تو مجادله و ستیزه میکنند.
• الْحَقّ: امر حق و درست، یعنی جنگ با مشرکان.
• تَبَیَّنَ: آشکار و روشن شد.
• یُسَاقُونَ: رانده میشوند و به اجبار برده میشوند.
• یَنظُرُونَ: مینگرند و میبینند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، گروهی از مؤمنان (که در آغاز از جنگ کراهت داشتند) با تو دربارهٔ جنگ با مشرکان مجادله میکنند، و این در حالی است که حق برایشان روشن شده و دانستهاند که جنگ امری حتمی و واجب است. آنان چنان از جنگ هراسانند که گویی به سوی مرگ رانده میشوند و با چشمان خود مرگ را میبینند و به آن مینگرند. این کراهت و ناخشنودی آنان از آن رو بود که آمادگی جنگ را نداشتند و خود را برای این نبرد تجهیز نکرده بودند؛ زیرا گمان میکردند تنها برای تصاحب کاروان (مال قریش) بیرون آمدهاند، نه برای رویارویی با لشکر مجهز دشمن. آنان از پیامبر خواستند که اگر قرار است جنگی در کار باشد، از پیش آنان را آگاه کند تا آماده شوند. اما خداوند با این بیان، حال آنان را توصیف میکند که با وجود روشن شدن حق، باز از ترس و ناتوانی، به مجادله و چون و چرا میپرداختند.

فواید و پیامهای آیه:

1. فرمانبرداری از خدا و رسول، حتی در ناخوشایندها: مؤمن باید در برابر فرمان خدا و پیامبر تسلیم باشد، حتی اگر آن فرمان بر خلاف میل و خواستهٔ او باشد؛ زیرا خداوند مصلحت بندگان را بهتر میداند.
2. آمادگی همیشگی برای جهاد و دفاع: مسلمان نباید در حال غفلت و بیتوجهی به سر برد؛ بلکه باید همواره آمادهٔ دفاع از دین و کیان خود باشد تا در لحظهٔ نیاز، دچار سستی و ناتوانی نشود.
3. نکوهش مجادله پس از روشن شدن حق: پس از آنکه حق و حقیقت آشکار شد، ستیزه و چون و چرا در آن، نشانهٔ ضعف ایمان و روحیه است؛ مؤمن راستین پس از تبیین حق، آن را میپذیرد و در برابر آن تسلیم میشود.
4. ترس از مرگ، مانع انجام وظیفه: ترس از مرگ و دنیاپرستی، انسان را از انجام تکالیف بزرگ بازمیدارد؛ در حالی که مؤمن واقعی میداند که مرگ به فرمان خداست و در راه حق، شهادت، عزت و سعادت ابدی است.
5. رحمت و مهربانی پیامبر: این آیه نشان میدهد که پیامبر با وجود مجادلهٔ یارانش، با آنان مدارا کرد و خداوند نیز عذر آنان را با بیان این حال، بازگو فرمود تا امت اسلامی بیاموزد که در سختیها، با یکدیگر مهربان و با انصاف باشند.