Anfol surasi — Oyat 6

Kalimalarning ma’nolari:

• يُجَادِلُونَكَ – Siz bilan bahslashadilar, tortishadilar.
• الْحَقّ – Haq, ya’ni jang qilish farzi.
• تَبَيَّنَ – Oydinlashdi, aniq bo‘ldi.
• يُسَاقُونَ – Haydab ketilmoqdalar, majburan yetaklanmoqdalar.
• يَنظُرُونَ – Ko‘rib turibdilar, o‘z ko‘zlari bilan guvoh bo‘lmoqdalar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Payg‘ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga xitob qilib, ba’zi mo‘minlar guruhi haqida xabar bermoqda. Ular Badr jangiga chiqishdan oldin, haq (ya’ni jang qilish) o‘zlari uchun oydinlashganidan keyin ham Payg‘ambar bilan bahslashdilar. Ular: “Biz faqat karvonni (qo‘lga olishni) niyat qilib chiqqan edik, agar jang bo‘lishini bilsak, o‘zimizga qurol-yarog‘ va ot tayyorlab chiqqan bo‘lardik”, – deyishdi. Holbuki, Alloh ularga g‘alaba nasib etishini O‘z kalomi va Payg‘ambari orqali bildirgan edi.

Ularning bu holati go‘yo o‘limga haydab ketilayotgan, o‘limni o‘z ko‘zlari bilan ko‘rib turgan odamlarga o‘xshardi. Ya’ni ular jangdan qo‘rqib, undan qochishni xohlar edilar, chunki jangga tayyorgarlik ko‘rmagan, unga hozirlikni to‘liq qilmagan edilar. Bu ularning iymoni zaifligidan emas, balki inson tabiatiga xos bo‘lgan o‘limdan qo‘rqish va hayotga bog‘lanish hissidan kelib chiqqan edi. Ammo keyinchalik ular Allohning buyrug‘iga bo‘ysunib, Payg‘ambarga itoat etdilar va bu jangda g‘alaba qozondilar.

Foydalar:

1. Haq oydinlashgandan keyin u haqda bahslashish mo‘min kishiga yarashmaydi; balki u zudlik bilan Alloh va Rasuli buyrug‘iga bo‘ysunishi lozim.
2. Insonning o‘limdan qo‘rqishi tabiiy holatdir, lekin mo‘min kishi bu qo‘rquvni iymoni va Allohga bo‘lgan ishonchi bilan yengadi.
3. Alloh taolo bandalarining zaif tomonlarini kechiradi va ularni asta-sekin kamolotga yetaklaydi. Dastlabki qo‘rquv va ikkilanishlarga qaramay, ular oxir-oqibat buyruqni bajarib, g‘alabaga erishdilar.
4. Bu oyat musulmonlarga o‘rgatadiki, har qanday ishda Alloh va Uning Rasuli hal qiluvchi so‘zga ega; bandaning vazifasi – itoat qilish va natijani Allohga topshirishdir.
5. Jang va kurash – bu haqni yuksaltirish yo‘lidir, lekin u o‘z vaqtida, to‘g‘ri tayyorgarlik bilan va Allohning izni bilan amalga oshirilishi kerak.