توبہ سۈرىسى — ئايەت 1

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە تېگىشلىك سۆزلەر:

— «بَرَاءَةٌ»: ئادا-جۇدا بولۇش، بىر نەرسىدىن ئېنىق ۋە قەتئىي ئايرىلىش دېگەن مەنىدە.

— «عَاهَدتُّم»: سىلەر ئەھدە تۈزگەن، كېلىشىم باغلىغان دېگەن مەنىدە.

— «الْمُشْرِكِينَ»: ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگۈچىلەر، يەنى ئاللاھتىن باشقىغا ئىبادەت قىلغۇچىلار.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت ئاللاھ تەرىپىدىن ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرى تەرىپىدىن قىلىنغان بىر ئېلاننى بىلدۈرىدۇ. ئۇ بولسىمۇ، مۇسۇلمانلارنىڭ مۇشرىكلار بىلەن تۈزگەن ئەھدى-كېلىشىملىرىنىڭ ئاخىرلاشقانلىقىنى ۋە ئاللاھ بىلەن ئۇنىڭ پەيغەمبەرىنىڭ بۇ ئەھدىلەردىن ئادا-جۇدا بولغانلىقىنى جاكارلايدۇ. يەنى بۇ ئەھدىلەر ئەمدى كۈچكە ئىگە ئەمەس، ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرى بۇ كېلىشىملەرگە ئەمەل قىلمايدۇ.

بۇ ئايەت ئەرەب يېرىم ئارىلىدىكى مۇشرىكلارغا قارىتىلغان بولۇپ، ئۇلار ئەھدىنى بۇزغان ۋە مۇسۇلمانلارغا قارشى دۈشمەنلىك قىلغان ئىدى. شۇڭا ئاللاھ تائالا بۇ ئارقىلىق مۇسۇلمانلارغا مۇشرىكلار بىلەن بولغان مۇناسىۋەتتە ئېنىق بىر پوزىتسىيە تۇتۇشنى، ئەھدىگە ۋاپاسىزلىق قىلغانلارغا ئىشەنمەسلىكنى ۋە ئۇلارغا قارشى ھوشيار بولۇشنى ئۆگىتىدۇ.

بۇ ئايەت يەنە شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئىسلام دىنى ئەھدىگە ۋاپا قىلىشنى ئەڭ مۇھىم ئەخلاق پرىنسىپلىرىدىن بىرى قىلغان. ئەمما قارشى تەرەپ ئەھدىنى بۇزسا ۋە خىيانەت قىلسا، مۇسۇلمانلارمۇ ئۇلار بىلەن بولغان كېلىشىمنى بىكار قىلىشقا ھەقلىق. بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارغا ئادالەتلىك ۋە ئېنىق مۇئامىلە قىلىشنى، ھەر قانداق ئەھۋالدا ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ئالدىنقى ئورۇنغا قويۇشنى ئۆگىتىدۇ.

بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئەھدىگە ۋاپا قىلىش ۋە ئادالەتلىك مۇئامىلە قىلىش پرىنسىپلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئەڭ ئالىي ئەخلاقىي قىممەتلەرنى تەكىتلەيدۇ. بىز بۇ ئايەتتىن ئۆگىنىشىمىز كېرەككى، ھەر قانداق مۇناسىۋەتتە ئەھدىگە ۋاپا قىلىش، ئادالەتلىك بولۇش ۋە ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ئالدىنقى ئورۇنغا قويۇش بىزنىڭ ئەڭ مۇھىم ۋەزىپىمىزدۇر. ئاللاھ بىزنى ھەقىقەت يولىدا مۇستەھكەم قەدەم بېسىشقا ۋە ئۇنىڭ رازىلىقىنى ئۈچۈن ئىخلاس بىلەن ئەمەل قىلىشقا مۇۋەپپەق قىلسۇن.