Tavba surasi — Oyat 36

Kalimalarning ma'nolari:

• Hurum – harom qilingan, hurmat qilinadigan oylar.
• Din – hisob-kitob, tartib-qoida.
• Qayyim – to‘g‘ri, mustahkam, o‘zgarmas.
• Kaffah – barchasi, butunlay, jamoa bo‘lib.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda yil oylarining soni Uning huzurida, Uning hukmi va taqdirida o‘n ikki ekanini, bu Uning kitobida – Lavhul Mahfuzda, osmonlar va yer yaratilgan kuni bitilganini xabar qilmoqda. Bu o‘n ikki oydan to‘rttasi hurmatli oylardir: Zulqa'da, Zulhijja, Muharram va Rajab. Bu oylarda urush qilish harom qilingan. Ana shu – to‘g‘ri va mustahkam dindir, o‘zgarmas tartibdir.

Alloh taolo bandalariga bu hurmatli oylarda o‘zlariga zulm qilmaslikni buyuradi. Ya'ni bu oylarning hurmatini buzib, ularda gunoh qilish, urush boshlash orqali o‘zlariga zarar yetkazmasliklari kerak. Garchi gunoh har qanday vaqtda gunoh bo‘lsa-da, bu oylarda uning og‘irligi yanada ziyod bo‘ladi. Shuning uchun bu oylarda gunohlardan saqlanish yanada qattiqroq ta'kidlangan.

So‘ngra Alloh taolo mo'minlarga mushriklarga qarshi kurashishni buyuradi – ular qanday jamoa bo‘lib, barcha oylarda urushayotgan bo‘lsalar, mo'minlar ham shunday jamoa bo‘lib, barcha oylarda ularga qarshi turishlari kerak. Lekin bu buyruq hurmatli oylarda urush boshlashni mutlaqo joiz qilmaydi, balki dushman hujum qilganda himoyalanishni o‘z ichiga oladi.

Oyat oxirida Alloh taolo taqvo egalari – Uning amrlarini bajarib, qaytariqlaridan saqlanuvchilar bilan birga ekanini, ularni qo‘llab-quvvatlashi va g‘alaba berishini bildiradi. Kim bilan Alloh bo‘lsa, uni hech kim yenga olmaydi.

Foydalar:

1. Yil oylarining soni o‘n ikki ekani Allohning hikmati va tartibidir. Bu tartibni o‘zgartirishga urinish – johiliyat davridagi "nasiy" (oylar tartibini buzish) kabi noto‘g‘ri ishdir. Musulmon o‘z hayotini Alloh belgilagan shu tabiiy tartib asosida olib borishi kerak.
2. Hurmatli oylarning qadrini bilish va ularni hurmat qilish – mo'minning vazifasidir. Bu oylarda yaxshi amallarni ko‘paytirish, gunohlardan tiyilish insonni Allohga yaqinlashtiradi.
3. Gunohning og‘irligi vaqt va joyga qarab farq qiladi. Shuning uchun har bir mo'min o‘zini har doim gunohdan tiyishi, ayniqsa hurmatli oylarda bu borada yanada ehtiyotkor bo‘lishi lozim.
4. Alloh taqvo egalari bilan birga ekanligi – mo'minlarga eng katta bashorat va tasallidir. Kim Alloh bilan bo‘lsa, qo‘rqmasdan, ishonch bilan yashaydi va har qanday qiyinchilikda Uning yordamiga umid qiladi. Taqvo esa – har bir yaxshilikning kalitidir.